"Sen gittin yaslara büründü cihan / Soluyor dallarda gül dertli dertli" dizelerinde hangi söz sanatı vardır?
A) Teşhis ve teşbih
B) Mübalağa ve intak
C) Kinaye ve tevriye
D) Tariz ve mecaz-ı mürsel
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte edebi sanatlar konusuna harika bir örnekle giriş yapıyoruz. Soruyu dikkatlice inceleyelim ve adım adım doğru cevaba ulaşalım:
Sorumuz şu: "Sen gittin yaslara büründü cihan / Soluyor dallarda gül dertli dertli" dizelerinde hangi söz sanatı vardır?
Şimdi de şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Teşhis ve teşbih:
- Teşhis (Kişileştirme): İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır. Dizelerimizde "cihanın yaslara bürünmesi" ve "gülün dertli dertli solması" cansız varlıklara insani özellikler atfedildiğini gösteriyor.
- Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak benzetme yapma sanatıdır. Bu dizelerde doğrudan bir benzetme olmasa da, cihanın yaslara bürünmesi ve gülün dertli olması durumu, aslında insanın yaşadığı üzüntü ve acıyı doğa üzerinden anlatarak dolaylı bir benzetme işlevi görüyor.
- B) Mübalağa ve intak:
- Mübalağa (Abartma): Bir şeyi olduğundan çok daha büyük veya küçük gösterme sanatıdır. Dizelerde abartı unsuru bulunmuyor.
- İntak (Konuşturma): İnsan dışındaki varlıkları konuşturma sanatıdır. Dizelerde doğrudan bir konuşturma yok.
- C) Kinaye ve tevriye:
- Kinaye: Bir sözü, gerçek anlamını kastederek değil, daha çok ima yoluyla başka bir anlamı kastedecek şekilde kullanma sanatıdır.
- Tevriye: Birden fazla anlamı olan bir sözü, yakın anlamını değil de uzak anlamını kastederek kullanma sanatıdır. Dizelerde bu sanatlar belirgin değil.
- D) Tariz ve mecaz-ı mürsel:
- Tariz (İğneleme): Bir kişiye veya duruma alaycı bir şekilde eleştiri yöneltme sanatıdır.
- Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Bir sözcüğü, benzetme amacı gütmeden, ilgili olduğu başka bir sözcük yerine kullanma sanatıdır. Dizelerde bu sanatlar bulunmuyor.
Gördüğümüz gibi, dizelerdeki "cihanın yaslara bürünmesi" ve "gülün dertli dertli solması" ifadeleri teşhis sanatına, bu durumun doğa üzerinden anlatılması ise dolaylı olarak teşbih sanatına işaret ediyor.
Bu nedenle Cevap A seçeneğidir.
