Coğrafya öğrencisi, Türkiye'deki volkanik dağlar hakkında araştırma yaparken internet üzerinde bir coğrafya öğretmeninin hazırladığı sunumdan yararlanmıştır.
Bu öğrencinin kullandığı sunum, kaynak türü bakımından aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A) Birinci elden kaynak
B) İkinci elden kaynak
C) Resmi kaynak
D) Arşiv belgesi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir coğrafya öğrencisinin araştırma yaparken kullandığı bir kaynağın türünü belirlememiz isteniyor. Kaynak türleri, bilginin kökeni ve işleniş biçimine göre farklılık gösterir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- Birinci elden kaynak (Primary source): Bu tür kaynaklar, olayın veya bilginin doğrudan kendisinden elde edilen, orijinal verileri içeren kaynaklardır. Olayı yaşayan, gözlemleyen veya ilk kez belgeleyen kişiler tarafından oluşturulur. Örneğin, bir volkanik dağ hakkında yapılan orijinal jeolojik saha araştırması raporları, bir bilim insanının kendi gözlemleriyle yazdığı makaleler, tarihi bir olaya tanıklık eden birinin günlüğü veya mektupları birinci elden kaynaklardır. Öğrencinin kullandığı öğretmen sunumu, öğretmenin kendi orijinal araştırması değil, genellikle mevcut bilgileri derlemesidir.
- İkinci elden kaynak (Secondary source): Bu tür kaynaklar, birinci elden kaynakları yorumlayan, analiz eden, özetleyen veya sentezleyen kaynaklardır. Orijinal olayın veya bilginin kendisiyle doğrudan ilişkili olmayan, ancak birinci elden kaynaklara dayanarak oluşturulan çalışmalardır. Ders kitapları, ansiklopediler, bilimsel dergilerdeki derleme makaleler ve evet, bir öğretmenin çeşitli kaynaklardan (kitaplar, makaleler, haritalar vb.) topladığı bilgileri bir araya getirerek hazırladığı sunumlar ikinci elden kaynaklara örnektir. Öğretmen, volkanik dağlar hakkındaki bilgiyi kendisi üretmemiş, mevcut bilgiyi öğrenciler için anlaşılır bir şekilde sunmuştur.
- Resmi kaynak (Official source): Bu tür kaynaklar, devlet kurumları, resmi kuruluşlar veya yetkili merciler tarafından yayımlanan belgelerdir. Örneğin, bir bakanlığın raporu, bir belediyenin kararları veya resmi istatistik kurumlarının verileri resmi kaynaklardır. Bir coğrafya öğretmeninin internette paylaştığı sunum, genellikle kişisel veya kurumsal (okul) bir çalışma olup, resmi bir devlet kurumu yayını değildir.
- Arşiv belgesi (Archive document): Bu tür belgeler, genellikle tarihi değeri olan, korunmuş ve belirli bir arşivde saklanan yazılı veya görsel materyallerdir. Tapu kayıtları, eski mektuplar, tarihi haritalar veya fotoğraflar arşiv belgesi olabilir. Bir öğretmenin güncel bir konu hakkında hazırladığı ve internette paylaştığı sunum, genellikle bir arşiv belgesi olarak sınıflandırılmaz.
Öğrencinin kullandığı sunum, bir coğrafya öğretmeni tarafından, Türkiye'deki volkanik dağlar hakkında mevcut bilgileri derleyerek, yorumlayarak ve özetleyerek hazırlanmıştır. Öğretmen bu bilgiyi kendisi orijinal olarak üretmemiş, farklı birinci veya ikinci elden kaynaklardan yararlanarak bir sentez oluşturmuştur. Bu nedenle, bu sunum ikinci elden bir kaynaktır.
Cevap B seçeneğidir.
