Kapitülasyonların genişletilerek sürekli hale getirilmesi, Osmanlı Devleti'nin hangi padişah döneminde gerçekleşmiştir?
A) Kanuni Sultan Süleyman
B) III. Mehmet
C) I. Mahmut
D) IV. Mehmet
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin önemli bir dış politika ve ekonomi konusu olan kapitülasyonların gelişimini anlamamızı istiyor. Kapitülasyonlar, yabancı devletlere verilen ticari, hukuki ve mali ayrıcalıklardır.
- Kapitülasyonların Başlangıcı: Osmanlı Devleti, ilk kapitülasyonları genellikle ticareti canlandırmak ve Hristiyan birliğini parçalamak amacıyla vermiştir. En bilinen örnek, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilen kapitülasyonlardır (1535). Bu kapitülasyonlar başlangıçta padişahın ömrüyle sınırlıydı ve her yeni padişahın onayına bağlıydı.
- Kapitülasyonların Genişlemesi ve Süreklilik Kazanması: Osmanlı Devleti'nin gücünün azalmaya başlamasıyla birlikte, Avrupalı devletler bu ayrıcalıkları kendi lehlerine daha fazla kullanmaya başlamışlardır. Özellikle 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin askeri ve ekonomik zayıflığı, Avrupalı devletlerin baskılarını artırmasına neden olmuştur.
- Dönüm Noktası: I. Mahmut Dönemi: Kapitülasyonların genişletilerek sürekli hale getirilmesi, yani bir padişahın ömrüyle sınırlı olmaktan çıkarılıp kalıcı hale gelmesi, I. Mahmut döneminde gerçekleşmiştir. 1740 yılında Fransa ile imzalanan antlaşma ile kapitülasyonlar süresiz hale getirilmiş ve sonraki padişahların onayına gerek kalmadan devam etmesi kararlaştırılmıştır. Bu durum, Osmanlı ekonomisi ve egemenliği üzerinde olumsuz etkileri olan önemli bir dönüm noktası olmuştur.
- A) Kanuni Sultan Süleyman: Kapitülasyonları ilk veren padişahtır, ancak sürekli hale getiren o değildir. Onun dönemindeki kapitülasyonlar geçici nitelikteydi.
- B) III. Mehmet: Bu dönemde kapitülasyonlar zaten vardı ancak sürekli hale gelmesi bu döneme denk gelmez.
- D) IV. Mehmet: Bu dönemde de kapitülasyonlar devam etmekteydi ancak kapitülasyonların süresiz hale getirilme kararı daha önce, I. Mahmut döneminde alınmıştır.
Bu bilgiler ışığında, kapitülasyonların genişletilerek sürekli hale getirilmesi I. Mahmut döneminde gerçekleşmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
