3. "Bu konuyu arkadaşlarıma anlatacağım." cümlesindeki "arkadaşlarıma" sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Sadece yapım eki almıştır
B) Sadece çekim eki almıştır
C) Hem yapım hem çekim eki almıştır
D) Hiç ek almamıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için "arkadaşlarıma" kelimesini adım adım inceleyelim ve eklerini ayıralım. Türkçe'de kelimeler kök ve eklerden oluşur. Ekler de yapım ekleri ve çekim ekleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
- Öncelikle kelimenin kökünü bulalım: "arkadaşlarıma" kelimesinin kökü "arka"dır.
- Şimdi "arka" köküne gelen eklere bakalım:
- -daş: "Arka" kelimesine "-daş" eki gelerek "arkadaş" kelimesi oluşmuştur. "-daş" eki, "birlikte olan, aynı durumda bulunan" anlamı katarak yeni bir kelime (arkadaş) türettiği için bir yapım ekidir. Yapım ekleri, kelimenin anlamını veya türünü değiştirir.
- -lar: "Arkadaş" kelimesine gelen "-lar" eki, kelimeye çoğul anlamı katmıştır (birden fazla arkadaş). Bu bir çekim ekidir (çoğul eki). Çekim ekleri, kelimenin anlamını değiştirmez, sadece cümledeki görevini veya sayısını belirtir.
- -ım: "Arkadaşlar" kelimesine gelen "-ım" eki, "benim arkadaşlarım" anlamını katarak iyelik (sahiplik) bildirmiştir. Bu da bir çekim ekidir (iyelik eki).
- -a: "Arkadaşlarım" kelimesine gelen "-a" eki, kelimeye yönelme anlamı katmıştır (kime? arkadaşlarıma). Bu da bir çekim ekidir (yönelme hâl eki).
- Gördüğümüz gibi, "arkadaşlarıma" kelimesi hem "arka" kökünden "-daş" ekiyle türeyerek bir yapım eki almıştır hem de "-lar", "-ım" ve "-a" ekleriyle çekim ekleri almıştır.
Bu durumda, "arkadaşlarıma" sözcüğü hem yapım eki hem de çekim eki almıştır diyebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
