Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesine dayanarak, İtilaf Devletleri'nin "Vilayet-i Sitte"yi işgal etme tehdidi, Türk Milli Mücadelesi'nin hangi yönünü güçlendirmiştir?
A) Ekonomik bağımsızlık
B) Doğu cephesindeki askeri hazırlık ve bölge halkının direniş bilinci
C) Batı cephesindeki Yunan işgaline karşı mücadele
D) İstanbul Hükümeti ile olan ilişkiler
Sevgili öğrenciler, bu soru, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Türk Milli Mücadelesi üzerindeki etkilerini anlamamız açısından çok önemlidir. Şimdi bu maddeyi ve etkilerini adım adım inceleyelim:
- Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. Maddesi Ne Anlama Geliyordu? Bu maddeye göre, "Vilayet-i Sitte" olarak adlandırılan altı doğu ilinde (Erzurum, Van, Harput (Elazığ), Diyarbakır, Sivas, Bitlis) herhangi bir karışıklık çıkarsa, İtilaf Devletleri bu illeri işgal etme hakkına sahip olacaktı. Bu madde, aslında Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurma niyetinin bir göstergesiydi ve bölgenin Türk egemenliğinden koparılması tehdidini taşıyordu.
- Bu Tehdit Milli Mücadele'yi Nasıl Etkiledi? İtilaf Devletleri'nin bu illeri işgal etme tehdidi, Türk milletinin bağımsızlık ve toprak bütünlüğü konusundaki hassasiyetini artırdı. Özellikle Doğu Anadolu'da yaşayan halk ve bölgedeki askeri birlikler için bu tehdit, doğrudan bir varoluş mücadelesi anlamına geliyordu.
- Doğu Cephesindeki Hazırlıklar ve Direniş: Bu maddeye karşı en güçlü tepki, Doğu Anadolu'da örgütlenmeye başlayan milli direniş hareketinden geldi. Kâzım Karabekir Paşa komutasındaki 15. Kolordu, Mondros Ateşkes Antlaşması'na rağmen dağıtılmamış ve bölgedeki askeri gücünü korumuştu. 24. madde tehdidi, bu kolordunun askeri hazırlıklarını hızlandırmasına ve bölge halkını işgallere karşı bilinçlendirmesine neden oldu. Erzurum ve Sivas kongreleri gibi önemli adımlar da bu direniş bilincinin bir ürünüdür. Bölge halkı, topraklarını ve bağımsızlığını korumak için topyekûn bir direniş bilinci geliştirdi.
- Diğer Seçenekler Neden Uygun Değil?
- A) Ekonomik bağımsızlık: Mondros'un genel olarak ekonomik bağımsızlığa etkileri olsa da, 24. madde doğrudan toprak bütünlüğü ve işgal tehdidiyle ilgilidir.
- C) Batı cephesindeki Yunan işgaline karşı mücadele: Batı cephesi ayrı bir mücadele alanıydı. 24. madde doğrudan Doğu Anadolu'yu hedef alıyordu.
- D) İstanbul Hükümeti ile olan ilişkiler: 24. madde, İstanbul Hükümeti'nin acizliğini gösterse de, Milli Mücadele'nin güçlenen yönü, doğrudan direniş ve askeri hazırlıkla ilgiliydi, İstanbul Hükümeti ile olan ilişkilerin niteliğiyle değil.
Bu nedenle, Mondros'un 24. maddesi, Doğu Anadolu'daki askeri hazırlıkları ve bölge halkının işgallere karşı direniş bilincini doğrudan güçlendirmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
