3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan sıfat tamlaması diğerlerinden farklıdır?
A) Akşam yemeğine misafir gelecek.
B) Kırık kalbini tamir etmek zaman alacak.
C) Açık pencereyi kapattı.
D) Yeni arabasıyla gezmeye gitti.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde yer alan sıfat tamlamalarını bulup, hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu belirlememiz isteniyor. Öncelikle "sıfat tamlaması" ne demek, onu hatırlayalım:
- Sıfat Tamlaması: Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sıfatla kurulan söz öbeğidir. Sıfat, isme "nasıl?", "hangi?", "kaç?" gibi sorular sorarak bulunur.
- Niteleme Sıfatı: İsmin rengini, durumunu, biçimini bildirir ve isme sorulan "nasıl?" sorusuna cevap verir.
- Belirtme Sıfatı: İsmi işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirtir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Akşam yemeğine misafir gelecek.
- Bu cümlede "akşam yemeği" bir isim tamlamasıdır (belirtisiz isim tamlaması). "Akşam" kelimesi "yemek" kelimesini niteleyen veya belirten bir sıfat değildir, tamlayan görevindedir. Dolayısıyla bu cümlede bir sıfat tamlaması bulunmamaktadır.
- B) Kırık kalbini tamir etmek zaman alacak.
- Bu cümlede "kırık kalp" bir sıfat tamlamasıdır. "Kalp" isimdir. "Nasıl kalp?" sorusuna "kırık" cevabını alırız. "Kırık" kelimesi, "kalp" ismini niteleyen bir niteleme sıfatıdır. Bu ifade genellikle mecazi anlamda, yani duygusal bir durumu ifade etmek için kullanılır.
- C) Açık pencereyi kapattı.
- Bu cümlede "açık pencere" bir sıfat tamlamasıdır. "Pencere" isimdir. "Nasıl pencere?" sorusuna "açık" cevabını alırız. "Açık" kelimesi, "pencere" ismini niteleyen bir niteleme sıfatıdır. Bu ifade somut bir nesnenin fiziksel durumunu belirtir.
- D) Yeni arabasıyla gezmeye gitti.
- Bu cümlede "yeni araba" bir sıfat tamlamasıdır. "Araba" isimdir. "Nasıl araba?" sorusuna "yeni" cevabını alırız. "Yeni" kelimesi, "araba" ismini niteleyen bir niteleme sıfatıdır. Bu ifade somut bir nesnenin fiziksel özelliğini belirtir.
İncelediğimizde, B, C ve D seçeneklerinde niteleme sıfat tamlamaları bulunduğunu görüyoruz. Ancak A seçeneğinde sıfat tamlaması bulunmamaktadır. Eğer soru, tüm seçeneklerde sıfat tamlaması olduğunu varsayarak bir farklılık arıyorsa, B, C ve D seçeneklerindeki sıfat tamlamalarının türü (niteleme sıfat tamlaması) aynıdır.
Ancak sorunun cevabı B olarak verildiği için, burada daha ince bir ayrıma dikkat etmemiz gerekir. "Kırık kalp" ifadesi, diğer "açık pencere" ve "yeni araba" gibi somut ve fiziksel bir durumu veya özelliği belirtmekten ziyade, genellikle mecazi (soyut) bir anlamda, yani duygusal bir durumu ifade etmek için kullanılır. Diğer sıfat tamlamaları ise daha çok somut nesnelerin gözlemlenebilir fiziksel özelliklerini veya durumlarını belirtir. Bu mecazi ve soyut kullanım farkı, "kırık kalp" sıfat tamlamasını diğerlerinden farklı kılar.
Cevap B seçeneğidir.
