Bir elektrik devresinde paralel bağlı iki dirençten biri çıkarılıp yerine aynı direnç seri bağlandığında devrenin toplam direnci nasıl değişir?
A) 2 katına çıkarMerhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, bir elektrik devresindeki dirençlerin bağlantı şekli değiştirildiğinde toplam direncin nasıl etkilendiğini adım adım inceleyeceğiz. Elektrik devrelerinde dirençlerin seri ve paralel bağlanması, devrenin toplam direncini önemli ölçüde değiştirir. Hazırsanız başlayalım!
Soruda başlangıçta iki direncin paralel bağlı olduğu belirtiliyor. Bu dirençlerin değerini $R$ olarak kabul edelim. Paralel bağlı dirençlerin eşdeğer direncini ($R_{başlangıç}$) bulmak için şu formülü kullanırız:
$rac{1}{R_{başlangıç}} = rac{1}{R_1} + rac{1}{R_2}$
Dirençlerimiz $R$ olduğu için:
$rac{1}{R_{başlangıç}} = rac{1}{R} + rac{1}{R} = rac{2}{R}$
Bu denklemi $R_{başlangıç}$ için çözersek:
$R_{başlangıç} = rac{R}{2}$
Yani, başlangıçta devrenin toplam direnci, tek bir direncin yarısı kadardır.
Şimdi devrede yapılan değişikliğe bakalım: "Paralel bağlı iki dirençten biri çıkarılıp yerine aynı direnç seri bağlandığında..."
Öncelikle, paralel bağlı iki $R$ direncinden biri çıkarılıyor. Geriye sadece bir tane $R$ direnci kalıyor.
Daha sonra, çıkarılan direncin yerine, aynı değerde ($R$) bir direnç, kalan dirence seri bağlanıyor. Bu durumda, elimizde artık seri bağlı iki adet $R$ direnci var.
Seri bağlı dirençlerin eşdeğer direncini ($R_{son}$) bulmak için direnç değerlerini toplarız:
$R_{son} = R_1 + R_2$
Dirençlerimiz $R$ olduğu için:
$R_{son} = R + R = 2R$
Yani, son durumda devrenin toplam direnci, tek bir direncin iki katı kadardır.
Şimdi başlangıçtaki toplam direnç ile son durumdaki toplam direnci karşılaştıralım:
Devrenin toplam direncinin kaç katına çıktığını bulmak için son direnci başlangıç direncine bölelim:
$rac{R_{son}}{R_{başlangıç}} = rac{2R}{rac{R}{2}}$
Bu ifadeyi sadeleştirelim:
$rac{2R}{1} \times rac{2}{R} = 4$
Bu sonuç, devrenin toplam direncinin 4 katına çıktığını gösterir.
Cevap C seçeneğidir.