Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen cümlede bulunan fiilimsinin türünü doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Haydi, adım adım çözümleyelim:
- Öncelikle cümleyi dikkatlice okuyalım: "Balkonda oturup kuşları izlemekten keyif alıyorum."
- Cümlede fiil kökünden türemiş ve fiilimsi eki almış kelimeleri bulalım. Bu cümlede iki tane fiilimsi olabilecek kelime dikkatimizi çekiyor: "oturup" ve "izlemekten".
- "Oturup" kelimesine bakalım: "Otur-" fiil köküne "-up" eki gelmiştir. "-up" eki, zarf-fiil eklerinden biridir. Yani "oturup" bir zarf-fiildir.
- Şimdi de "izlemekten" kelimesine odaklanalım. Bu kelimenin kökü "izle-" fiilidir.
- "İzle-" fiil köküne "-mek" eki gelmiştir. Türkçede "-mak / -mek" ekleri, fiilleri isimleştiren, yani isim-fiil (mastar) ekleridir. Örneğin, "okumak", "yazmak", "gelmek" gibi.
- "İzlemek" kelimesi, "-mek" eki sayesinde bir fiil olmaktan çıkıp bir isim gibi davranmaya başlamıştır. Bu kelimeye daha sonra "-ten" ayrılma hâl (durum) eki gelmiştir. İsim-fiiller, isim gibi görev yaptıkları için hâl eklerini alabilirler.
- Bu durumda, "izlemekten" kelimesi, "-mek" eki sayesinde bir isim-fiil olmuştur.
- Seçeneklere baktığımızda:
- A) İsim-fiil: "İzlemekten" kelimesindeki "-mek" eki, isim-fiil ekidir. Bu seçenek doğru görünmektedir.
- B) Sıfat-fiil: Sıfat-fiil ekleri (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş) bu kelimede bulunmamaktadır.
- C) Zarf-fiil: Zarf-fiil ekleri (-ip, -arak, -meden vb.) bu kelimede bulunmamaktadır. (Cümlede "oturup" zarf-fiil olsa da, "izlemekten" kelimesinin türü sorulduğunda isim-fiil olduğunu görüyoruz.)
- D) Basit fiil: "İzlemekten" kelimesi fiilimsi eki aldığı için basit bir fiil değildir; çekimli bir fiil de değildir.
Bu analizler sonucunda, "izlemekten" kelimesinin bir isim-fiil olduğunu açıkça görmekteyiz.
Cevap A seçeneğidir.
