Sevgili öğrenciler, bu soruda "fiilimsi" konusunu hatırlayacağız. Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiil özelliklerini kısmen koruyan ancak cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Şimdi cümlemizi adım adım inceleyelim:
"Gelen misafirleri kapıda karşıladık."
- Öncelikle cümlede fiil kökünden türemiş ve fiilimsi olabilecek kelimeyi bulmalıyız. Bu kelime "gelen" kelimesidir.
- "Gelen" kelimesi, "gelmek" fiil kökünden türemiştir.
- "Gelen" kelimesine "-en" eki gelmiştir. Bu ek, Türkçede sıfat-fiil (ortaç) eklerinden biridir. Sıfat-fiil eklerini genellikle "anası mezar dikecekmiş" şeklinde kodlayabiliriz: "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş". "-en" eki de bu grubun bir parçasıdır.
- "Gelen" kelimesi, cümlede "misafirleri" ismini nitelemektedir. Hangi misafirler? "Gelen misafirler." Bir ismi nitelediği için cümlede sıfat görevinde kullanılmıştır.
- Fiil kökünden türeyen, sıfat-fiil eki alan ve cümlede sıfat görevinde kullanılan kelimelere sıfat-fiil denir.
Şimdi diğer seçenekleri de kısaca gözden geçirelim:
- A) İsim-fiil: Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek oluşturulur ve cümlede isim gibi kullanılır. (Örnek: gelme, geliş, gelmek) Cümlemizde böyle bir kelime yoktur.
- C) Zarf-fiil: Fiillere "-ip, -arak, -ken, -alı, -meden, -ince, -dıkça, -r...mez, -esiye, -e...e" gibi ekler getirilerek oluşturulur ve cümlede zarf gibi kullanılır. (Örnek: gelip, gelerek) Cümlemizde böyle bir kelime yoktur.
- D) Birleşik fiil: İki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu fiillerdir (Örnek: yardım etmek, düşeyazmak). Cümlemizdeki "gelen" kelimesi tek başına bir fiilimsi olup birleşik fiil değildir. "Karşıladık" kelimesi ise cümlenin çekimli fiilidir.
Bu durumda, "gelen" kelimesi "misafirler" ismini niteleyen bir sıfat görevinde kullanıldığı ve "-en" sıfat-fiil ekini aldığı için sıfat-fiildir.
Cevap B seçeneğidir.
