10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem isim-fiil hem de sıfat-fiil birlikte kullanılmıştır?
A) Yürüyüş yapmak için parka gittik.
B) Gelen misafirleri ağırlamak için hazırlandık.
C) Koşarak eve geldi.
D) Okuyacak kitapları seçti.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, Türkçenin önemli dil bilgisi konularından olan fiilimsileri, yani isim-fiil ve sıfat-fiilleri birlikte bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım her seçeneği inceleyerek doğru cevabı bulalım.
Öncelikle, isim-fiil ve sıfat-fiil eklerini hatırlayalım:
- İsim-fiil (Ad Eylem): Fiillere "-ma / -me", "-ış / -iş / -uş / -üş", "-mak / -mek" ekleri getirilerek oluşturulur ve cümlede isim gibi görev yapar. (Hatırlatıcı: "Mayışmak")
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiillere "-an / -en", "-ası / -esi", "-mez / -maz", "-ar / -er / -ır / -ir / -ur / -ür", "-dik / -dık / -duk / -dük", "-ecek / -acak", "-miş / -mış / -muş / -müş" ekleri getirilerek oluşturulur ve cümlede sıfat gibi görev yapar. (Hatırlatıcı: "Anası mezar dikecekmiş")
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yürüyüş yapmak için parka gittik.
- "Yürüyüş": "yürü-" fiiline "-yüş" eki gelmiş, bu bir isim-fiildir.
- "yapmak": "yap-" fiiline "-mak" eki gelmiş, bu da bir isim-fiildir.
- Bu cümlede sadece isim-fiiller bulunmaktadır.
- B) Gelen misafirleri ağırlamak için hazırlandık.
- "Gelen": "gel-" fiiline "-en" eki gelmiş. Hangi misafirler? "Gelen" misafirler. Bu kelime, misafir ismini nitelediği için bir sıfat-fiildir.
- "ağırlamak": "ağırla-" fiiline "-mak" eki gelmiş, bu bir isim-fiildir.
- Bu cümlede hem sıfat-fiil ("gelen") hem de isim-fiil ("ağırlamak") birlikte kullanılmıştır.
- C) Koşarak eve geldi.
- "Koşarak": "koş-" fiiline "-arak" eki gelmiş. Nasıl geldi? "Koşarak" geldi. Bu kelime bir fiili nitelediği için zarf-fiildir.
- Bu cümlede isim-fiil veya sıfat-fiil bulunmamaktadır.
- D) Okuyacak kitapları seçti.
- "Okuyacak": "oku-" fiiline "-yacak" eki gelmiş. Hangi kitaplar? "Okuyacak" kitaplar. Bu kelime, kitap ismini nitelediği için bir sıfat-fiildir.
- Bu cümlede sadece sıfat-fiil bulunmaktadır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, hem isim-fiilin hem de sıfat-fiilin birlikte kullanıldığı cümlenin B seçeneği olduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
