Yarıçapı r olan çembersel yörüngede periyodu T olan bir cismin açısal hızı ω'dir. Cismin yörünge yarıçapı 2r, periyodu 4T olacak şekilde değiştirilirse yeni açısal hızı ilk duruma göre nasıl değişir?
A) 4 katına çıkarMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, çembersel hareket yapan bir cismin açısal hızının, yörünge yarıçapı ve periyodu değiştiğinde nasıl etkilendiğini bulacağız. Adım adım ilerleyerek bu konuyu daha iyi anlayalım.
Çembersel hareket yapan bir cismin açısal hızı ($\omega$), birim zamanda taranan açıyı ifade eder. Bir tam tur ($2\pi$ radyan) için geçen süreye periyot ($T$) denir. Bu iki büyüklük arasındaki temel ilişki şöyledir:
Bu formül bize açısal hızın sadece periyoda bağlı olduğunu gösterir. Yörünge yarıçapı ($r$) bu formülde doğrudan yer almaz. Soruda yarıçapın değiştiği belirtilse de, yeni periyot değeri bize doğrudan verildiği için, açısal hız hesaplamasında sadece periyot değerlerini kullanacağız.
Soruda verilen ilk duruma göre:
Bu durumda cismin ilk açısal hızı $\omega_1$ yukarıdaki formülü kullanarak şu şekilde bulunur:
Cismin yörünge parametreleri değiştirildiğinde:
Bu durumda cismin yeni açısal hızı $\omega_2$ şu şekilde bulunur:
Yeni açısal hızın ($\omega_2$) ilk açısal hıza ($\omega_1$) göre nasıl değiştiğini bulmak için bu iki değeri birbirine oranlayalım:
Bu oranı sadeleştirelim:
Bu sonuç, $\omega_2 = \frac{1}{4}\omega_1$ anlamına gelir.
Hesaplamalarımız sonucunda, cismin yeni açısal hızının ilk açısal hızının dörtte biri (çeyreği) olduğunu bulduk. Yani, periyot 4 katına çıktığında, açısal hız 4 kat azalır.
Cevap D seçeneğidir.