Kuvvetin şekil değiştirici etkisine örnekler 5. sınıf Test 2

Bir öğrenci günlük hayattan şu gözlemleri yapıyor:
- Yatağa oturduğunda yatağın çöktüğünü
- Kalemi kırdığında iki parçaya ayrıldığını
- Topa vurduğunda topun şeklinin değiştiğini
- Camı düşürdüğünde camın kırıldığını
Hangi gözlemdeki şekil değişikliği geçicidir?

A) Yatağa oturma
B) Kalemi kırma
C) Topa vurma
D) Camı düşürme

Bu soruda, günlük hayatta karşılaştığımız bazı olaylardaki şekil değişikliklerinin kalıcı mı yoksa geçici mi olduğunu anlamamız isteniyor. Bir cismin şekil değişikliğinin geçici olması demek, o cismin dışarıdan bir etkiyle şekli değişse bile, etki ortadan kalktığında eski haline geri dönebilmesi demektir. Kalıcı şekil değişikliği ise cismin eski haline dönememesi, yapısının bozulması veya kırılması anlamına gelir.

• A) Yatağa oturma: Yatağa oturduğumuzda yatak çöker, yani şekli değişir. Ancak kalktığımızda, yatağın yayları veya süngeri sayesinde yatak büyük ölçüde eski haline geri döner. Bu, geçici bir şekil değişikliğidir.
• B) Kalemi kırma: Kalemi kırdığımızda, kalem iki veya daha fazla parçaya ayrılır. Kırılan kalem eski haline geri dönemez. Bu, kalıcı bir şekil değişikliğidir.
• C) Topa vurma: Topa vurduğumuzda, top darbenin etkisiyle anlık olarak hafifçe ezilir veya şekli değişir. Ancak topun esnek yapısı sayesinde, darbe etkisi ortadan kalkar kalkmaz top hemen eski yuvarlak şekline geri döner. Bu, çok net bir geçici şekil değişikliği örneğidir.
• D) Camı düşürme: Camı düşürdüğümüzde cam kırılır ve parçalara ayrılır. Kırılan cam parçaları birleşip eski haline dönemez. Bu, kalıcı bir şekil değişikliğidir.

Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, yatağa oturma ve topa vurma olaylarında şekil değişikliğinin geçici olduğunu görüyoruz. Ancak soruda tek bir doğru cevap istendiği için, en belirgin ve anlık geri dönüşü olan, cismin kendi esnekliği sayesinde şeklini tamamen geri kazandığı örnek genellikle topa vurma olayıdır. Topun anlık esnek tepkisi, şekil değişikliğinin en doğrudan ve hızlı geri dönüşünü temsil eder.

Cevap C seçeneğidir.