Sevgili öğrenciler, bu soru şehirlerin gelişimini ve etki alanlarını belirleyen faktörleri anlamamızı istiyor. Ankara örneği üzerinden bu faktörlerden hangisinin öne çıktığını inceleyelim.
- Soruyu Anlayalım: Soru, Ankara'nın başkent ilan edildikten sonra hızla büyümesini ve Türkiye'nin ikinci büyük şehri haline gelmesini, şehirlerin etki alanlarını belirleyen bir faktöre örnek olarak sunuyor. Bizden bu faktörü bulmamız isteniyor.
- Ankara Örneğini İnceleyelim: Ankara, Cumhuriyet'in ilanından önce Anadolu'da orta büyüklükte bir şehirdi. Ancak 13 Ekim 1923'te başkent ilan edilmesiyle birlikte, idari, siyasi ve ekonomik yatırımların merkezi haline geldi. Bu durum, şehrin nüfusunun hızla artmasına, yeni binaların yapılmasına, sanayinin gelişmesine ve genel olarak etki alanının muazzam derecede genişlemesine neden oldu.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Coğrafi konum: Ankara'nın coğrafi konumu (Anadolu'nun ortasında olması gibi) başkent seçilmesinde etkili olmuş olabilir. Ancak şehrin asıl hızlı büyümesi, başkent ilan edilmesinden sonra gerçekleşmiştir. Yani büyümenin doğrudan nedeni coğrafi konumun kendisi değil, bu konumun bir "olay" sonucunda kazandığı yeni fonksiyondur.
- B) Tarihi olaylar: Ankara'nın başkent ilan edilmesi, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde çok önemli bir siyasi ve idari karardır. Bu karar, yani "başkent ilan edilmesi olayı", Ankara'nın kaderini tamamen değiştirmiş, onu hızla büyüyen ve etki alanı genişleyen bir metropol haline getirmiştir. Şehrin büyümesi ve etki alanının artması, doğrudan bu tarihi olayın bir sonucudur.
- C) Ekonomik potansiyel: Ankara'nın başkent ilan edilmeden önce büyük bir ekonomik potansiyeli yoktu. Aksine, başkent olmasıyla birlikte ekonomik yatırımlar şehre yönelmiş ve bu durum ekonomik potansiyelini artırmıştır. Yani ekonomik potansiyel, büyümenin nedeni değil, büyümenin bir sonucudur veya büyüme ile birlikte ortaya çıkmıştır.
- D) Kültürel birikim: Ankara'nın elbette bir kültürel birikimi vardır. Ancak şehrin "hızla büyüyerek ikinci büyük şehir haline gelmesi" gibi radikal bir değişimin temel nedeni kültürel birikim değildir. Bu tür bir büyüme genellikle idari, siyasi veya ekonomik kararlarla tetiklenir.
- Sonuç: Ankara'nın başkent ilan edilmesi, şehrin gelişimini ve etki alanını kökten değiştiren, çok önemli bir "tarihi olay"dır. Bu olay, şehrin hızla büyümesinin ve Türkiye'nin ikinci büyük şehri haline gelmesinin temel nedenidir.
Cevap B seçeneğidir.
