Fototropizma deneyinde, bitkinin ışık almayan tarafındaki hücrelerde oksin hormonu konsantrasyonu artar. Bu durumun sonucunda aşağıdakilerden hangisi gözlenir?
A) Işık almayan taraftaki hücreler daha hızlı bölünür
B) Işık almayan taraftaki hücreler daha fazla uzar
C) Işık alan taraftaki hücreler daha fazla uzar
D) Bitkinin büyümesi tamamen durur
Sevgili öğrenciler, fototropizma, bitkilerin ışığa doğru yönelme hareketidir ve bu olayda oksin hormonu kritik bir rol oynar. Soruyu adım adım inceleyelim:
- Oksin Hormonunun Görevi: Oksin, bitkilerde hücre uzamasını teşvik eden temel büyüme hormonlarından biridir. Özellikle gövde ve koleoptil gibi kısımlarda hücrelerin boyca uzamasını sağlar.
- Işığın Oksin Dağılımına Etkisi: Bir bitki tek taraftan ışık aldığında, ışık, oksin hormonunun ışık almayan (gölge) tarafa doğru hareket etmesine neden olur. Bu, ışık almayan tarafta oksin konsantrasyonunun artmasına yol açar.
- Konsantrasyon Farkının Sonucu: Soru bize, ışık almayan taraftaki hücrelerde oksin konsantrasyonunun arttığını belirtiyor. Oksin, hücre uzamasını teşvik ettiği için, konsantrasyonunun yüksek olduğu bu taraftaki hücreler, ışık alan taraftaki hücrelere göre daha fazla uzayacaktır.
- Bitkinin Yönelmesi: Işık almayan taraf daha fazla uzadığı için, bitkinin gövdesi veya koleoptili, ışık alan tarafa doğru bükülür ve böylece ışığa yönelmiş olur.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Işık almayan taraftaki hücreler daha hızlı bölünür: Oksin hormonu temel olarak hücre uzamasını etkiler, hücre bölünmesini değil. Hücre bölünmesinde daha çok sitokininler gibi başka hormonlar etkilidir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- B) Işık almayan taraftaki hücreler daha fazla uzar: Bu ifade, oksinin temel etkisi ve fototropizma mekanizmasıyla tamamen uyumludur. Oksin konsantrasyonunun arttığı taraftaki hücreler daha fazla uzayarak bitkinin ışığa doğru bükülmesini sağlar. Bu doğru cevaptır.
- C) Işık alan taraftaki hücreler daha fazla uzar: Işık alan tarafta oksin konsantrasyonu azalır. Bu durum, o taraftaki hücrelerin daha az uzamasına neden olur. Eğer bu taraf daha fazla uzasaydı, bitki ışıktan uzaklaşırdı, ki bu fototropizmanın tersidir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- D) Bitkinin büyümesi tamamen durur: Oksin, bir büyüme hormonudur ve bitkinin büyümesini durdurmaz; aksine, yönlü büyümesini ve gelişmesini sağlar. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
