10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden" ve "sonuç" birlikte verilmiştir?
A) Ders çalıştı, sınavı kazandı.
B) Yağmur yağınca şemsiyesini açtı.
C) Çok üşüdüğü için eve girdi.
D) Kitap okuyor, bilgisi artıyor.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlede hem bir olayın nedeninin hem de bu nedenin ortaya çıkardığı sonucun açıkça belirtildiği seçeneği bulmamız isteniyor. Neden-sonuç ilişkisi, bir olayın niçin gerçekleştiğini (neden) ve bu olayın sonucunda ne olduğunu (sonuç) gösterir. Genellikle "çünkü", "için", "-den dolayı", "-dığı için" gibi bağlaçlarla veya eklerle kurulur.
- A) Ders çalıştı, sınavı kazandı.
- Bu cümlede "ders çalışmak" bir eylemdir ve "sınavı kazanmak" bu eylemin bir sonucudur. Yani mantıksal olarak bir neden-sonuç ilişkisi vardır. Ancak bu ilişkiyi açıkça belirten bir bağlaç veya ek kullanılmamıştır. İki ayrı cümle gibi sıralanmıştır.
- B) Yağmur yağınca şemsiyesini açtı.
- Burada "yağmur yağmak" bir durumdur ve "şemsiyesini açmak" bu durumun bir sonucudur. "-ınca/-ince" eki genellikle bir eylemin zamanını belirtse de, bazen neden-sonuç ilişkisi de kurabilir ("yağmur yağdığı için" anlamında). Ancak "için" kadar doğrudan bir neden belirtme gücü yoktur.
- C) Çok üşüdüğü için eve girdi.
- İşte aradığımız ilişki bu cümlede çok açık bir şekilde verilmiştir!
- Neden: "Çok üşüdüğü" (Niçin eve girdi? Çok üşüdüğü için.)
- Sonuç: "eve girdi" (Çok üşümesinin sonucu ne oldu? Eve girdi.)
- Burada "için" edatı, "çok üşüme" durumunun "eve girme" eyleminin doğrudan nedeni olduğunu net bir şekilde ifade etmektedir.
- D) Kitap okuyor, bilgisi artıyor.
- Bu cümlede "kitap okumak" bir eylemdir ve "bilgisinin artması" bu eylemin doğal bir sonucudur. Tıpkı A seçeneğinde olduğu gibi, burada da mantıksal bir neden-sonuç ilişkisi vardır ancak bu ilişkiyi açıkça belirten bir bağlaç veya ek kullanılmamıştır. İki ayrı cümle gibi sıralanmıştır.
Yukarıdaki analizlere baktığımızda, C seçeneğindeki "için" edatının neden-sonuç ilişkisini en belirgin ve doğrudan şekilde kurduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
