2. "Bu projeyi tamamlamış olacaktık." cümlesindeki fiilin zamanı nedir?
A) Gelecek zamanın hikâyesi
B) Miş'li geçmiş zamanın hikâyesi
C) Şimdiki zamanın hikâyesi
D) Geniş zamanın hikâyesi
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, "Bu projeyi tamamlamış olacaktık." cümlesindeki fiilin zamanını bulmamız isteniyor. Fiilin yapısını adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, cümlenin fiil kısmı "tamamlamış olacaktık" ifadesidir.
- Bu ifadeyi eklerine ayırarak inceleyelim:
- "tamamla-": Fiil köküdür.
- "-mış": Öğrenilen geçmiş zaman (Miş'li geçmiş zaman) ekidir. Bu ek, eylemin geçmişte yapıldığını ve bu durumun sonradan öğrenildiğini veya başkasından duyulduğunu belirtir.
- "ol-": Yardımcı fiildir. Burada "tamamlamış olmak" şeklinde birleşik bir anlam oluşturur.
- "-acak": Gelecek zaman ekidir. Eylemin gelecekte gerçekleşeceğini ifade eder.
- "-tı": Ek fiilin hikâye kipi ekidir. Bu ek, birleşik zamanlı fiillerde ikinci zaman eki olarak kullanılır ve eylemin geçmişte kaldığını, tamamlandığını veya bir hikaye içinde anlatıldığını gösterir.
- "-k": Birinci çoğul şahıs ekidir (biz).
- Şimdi bu eklerin birleşimini değerlendirelim:
- Fiilimiz "tamamla-" köküne önce "-mış" eki gelerek "tamamlamış" halini almıştır. Bu, "Miş'li geçmiş zaman"ı gösterir.
- Ardından "ol-" yardımcı fiili ve "-acak" gelecek zaman eki ile "olacak" şeklini almıştır.
- Son olarak, "-tı" ek fiilin hikâye kipi eki gelerek "olacaktı" halini almıştır.
- Bu yapı, "Fiil + -mış + ol- + -acak + -tı" şeklinde karmaşık bir birleşik zaman yapısıdır. Türkçede bu tür yapılar "üçlü birleşik zaman" olarak da adlandırılır ve genellikle gerçekleşmemiş beklentileri veya şartları ifade eder. Örneğin, "Eğer daha erken başlasaydık, projeyi tamamlamış olacaktık." cümlesinde olduğu gibi.
- Seçeneklere baktığımızda, bu karmaşık yapının tam karşılığı olan "Miş'li geçmiş zamanın gelecek zamanın hikâyesi" gibi bir seçenek bulunmamaktadır. Bu durumda, fiilin ana zaman ekini ("-mış") ve ek fiilin son kipini ("-tı" - hikâye) dikkate alarak en uygun seçeneği bulmalıyız.
- "-mış" eki "Miş'li geçmiş zaman"ı, "-tı" eki ise "hikâye" kipini temsil eder. Bu durumda, "Miş'li geçmiş zamanın hikâyesi" seçeneği, fiilin temel zaman ve kip özelliklerini en iyi yansıtan seçenektir. "Olacak" kısmı, bu birleşik zamanın özel bir anlam (gerçekleşmemiş beklenti) katmasını sağlayan yardımcı fiil ve zaman ekidir, ancak seçenekler arasında daha temel bir sınıflandırma yapmamız istenmektedir.
Bu nedenle, verilen seçenekler arasında fiilin ana zamanını ve ek fiil kipini en doğru şekilde ifade eden seçenek B'dir.
Cevap B seçeneğidir.
