Sevgili öğrenciler, bu soru Türkçedeki birleşik zamanlı fiillerin zaman anlamlarını kavramamızı istiyor. Adım adım inceleyelim:
- Basit Zamanlı Fiiller: Türkçede bir fiil, sadece bir zaman eki aldığında basit zamanlı fiil olur. Örneğin, "geliyor" (şimdiki zaman), "geldi" (görülen geçmiş zaman), "gelecek" (gelecek zaman), "gelmiş" (duyulan geçmiş zaman). Bu fiiller, adından da anlaşılacağı gibi tek bir zaman anlamı taşır.
- Birleşik Zamanlı Fiiller: Birleşik zamanlı fiiller ise, basit zamanlı bir fiilin üzerine "ek fiil" (imek fiili) getirilerek oluşturulur. Ek fiil, genellikle "-di" (hikâye), "-miş" (rivayet) veya "-se" (şart) ekleriyle çekimlenir. Bu ekler, fiile ikinci bir zaman veya kip anlamı katar.
- Hikâye Birleşik Zamanı: Bir basit zamanlı fiilin üzerine ek fiilin görülen geçmiş zamanı (-di) geldiğinde oluşur. Örneğin, "geliyor" (şimdiki zaman) + "idi" (görülen geçmiş zaman) = "Geliyordu". "Gelecek" (gelecek zaman) + "idi" (görülen geçmiş zaman) = "Gelecekti". "Gelmiş" (duyulan geçmiş zaman) + "idi" (görülen geçmiş zaman) = "Gelmişti". Bu örneklerde, fiil hem ilk zaman ekini (şimdiki, gelecek, duyulan geçmiş) hem de ek fiilin geçmiş zaman anlamını taşır. Yani iki farklı zaman anlamı bir aradadır.
- Rivayet Birleşik Zamanı: Bir basit zamanlı fiilin üzerine ek fiilin duyulan geçmiş zamanı (-miş) geldiğinde oluşur. Örneğin, "geliyor" (şimdiki zaman) + "imiş" (duyulan geçmiş zaman) = "Geliyormuş". "Gelecek" (gelecek zaman) + "imiş" (duyulan geçmiş zaman) = "Gelecekmiş". "Gelmiş" (duyulan geçmiş zaman) + "imiş" (duyulan geçmiş zaman) = "Gelmişmiş". Burada da fiil, ilk zaman ekini (şimdiki, gelecek, duyulan geçmiş) ve ek fiilin duyulan geçmiş zaman anlamını taşır. Dolayısıyla yine iki farklı zaman anlamı bir aradadır.
- Sonuç: Gerek hikâye birleşik zamanıyla çekimlenmiş bir fiil olsun, gerekse rivayet birleşik zamanıyla çekimlenmiş bir fiil olsun, her ikisi de bir basit zamanın üzerine ek fiilin geçmiş zamanlarından birini alarak oluşur. Bu da fiile iki farklı zaman anlamı yükler. Örneğin, "geliyordu" fiilinde hem şimdiki zaman hem de görülen geçmiş zaman anlamı vardır. "Geliyormuş" fiilinde ise hem şimdiki zaman hem de duyulan geçmiş zaman anlamı bulunur.
Bu nedenle, hikâye ve rivayet birleşik zamanlarıyla çekimlenmiş bir fiil iki zaman anlamı taşır.
Cevap B seçeneğidir.
