8. "Gelseydin birlikte giderdik." cümlesindeki fiillerin birleşik zamanları sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Şart birleşik zamanı - Hikâye birleşik zamanı
B) Hikâye birleşik zamanı - Rivayet birleşik zamanı
C) Rivayet birleşik zamanı - Şart birleşik zamanı
D) Şart birleşik zamanı - Rivayet birleşik zamanı
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugünkü sorumuz, fiillerin birleşik zamanlarını doğru bir şekilde tespit etmemizi istiyor. Birleşik zamanlı fiiller, bir fiil kök veya gövdesine önce bir basit zaman veya kip eki, ardından da "idi" (hikâye), "imiş" (rivayet) veya "ise" (şart) ek fiillerinden birinin gelmesiyle oluşur. Şimdi cümlemizdeki fiilleri adım adım inceleyelim:
- Cümledeki fiilleri belirleyelim: "Gelseydin birlikte giderdik." cümlesinde iki fiil bulunmaktadır: "gelseydin" ve "giderdik".
- "Gelseydin" fiilini inceleyelim:
- Bu fiilin kökü "gel-"dir.
- "gel-" köküne "-se" eki gelmiştir. "-se", şart kipi ekidir.
- "-se" ekinden sonra "-y-di-" eki gelmiştir. "-y-di-", "idi" ek fiilinin hikâye (geçmiş zaman) biçimidir.
- Son olarak "-n" şahıs eki (sen) gelmiştir.
- Bu fiilin tam adı "Şart Kipinin Hikâyesi"dir. Seçeneklerdeki "Şart birleşik zamanı" ifadesi, fiilin ilk kipinin şart kipi olmasından dolayı bu fiili doğru şekilde temsil eder.
- "Giderdik" fiilini inceleyelim:
- Bu fiilin kökü "git-"dir.
- "git-" köküne "-er" eki gelmiştir. "-er", geniş zaman ekidir.
- "-er" ekinden sonra "-di-" eki gelmiştir. "-di-", "idi" ek fiilinin hikâye (geçmiş zaman) biçimidir.
- Son olarak "-k" şahıs eki (biz) gelmiştir.
- Bu fiilin tam adı "Geniş Zamanın Hikâyesi"dir. Seçeneklerdeki "Hikâye birleşik zamanı" ifadesi, fiilin ek fiilinin "idi" (hikâye) olmasından dolayı bu fiili doğru şekilde temsil eder.
- Seçeneklerle karşılaştıralım:
- Birinci fiil ("gelseydin") için "Şart birleşik zamanı" dedik.
- İkinci fiil ("giderdik") için "Hikâye birleşik zamanı" dedik.
- Bu sıralama, A seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.
Unutmayın, birleşik zamanlı fiillerde ek fiilin türü (idi, imiş, ise) birleşik zamanın adlandırılmasında önemli bir rol oynar. Bazen de fiilin ilk kip veya zamanı esas alınarak adlandırma yapılır. Bu soruda her iki durumun birleşimi kullanılmıştır.
Cevap A seçeneğidir.
