Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Kur'an-ı Kerim okurken uyguladığımız önemli tecvid kurallarından biri olan Medd-i Lâzım'ın oluşması için gerekli şartı bulmamız isteniyor. Haydi, bu kuralı adım adım inceleyelim:
- Medd-i Lâzım Nedir? Medd-i Lâzım, uzatma harflerinden (elif, vav, ye) biri geldikten sonra, aynı kelimede sükûn-ı lâzım (cezim veya şedde) bulunması durumunda meydana gelen, dört elif miktarı (çok uzun) uzatılan bir med (uzatma) çeşididir. Adından da anlaşılacağı gibi "lâzım" yani "gerekli, kalıcı" bir uzatmadır.
- Doğru Cevap Neden C Seçeneğidir? Medd-i Lâzım'ın temel şartı, bir med harfinden sonra sükûn-ı lâzım gelmesidir. Sükûn-ı lâzım, durulduğunda da geçildiğinde de varlığını koruyan, kelimenin aslî yapısında bulunan kalıcı bir cezmdir (sükûn). Bu sükûn, ya açıkça cezim işaretiyle ya da şedde (iki harfin birleşimi) şeklinde bulunur. Medd-i Lâzım, bu kalıcı sükûn sebebiyle oluşur ve her durumda aynı miktarda uzatılır.
- A) İdğam-ı meal gunne: Bu kural, tenvin veya sakin nun'dan sonra "y, m, n, v" harflerinden biri geldiğinde, nun veya tenvinin bu harflere katılarak genizden ses getirilerek okunmasıdır. Medd-i Lâzım ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
- B) Sükûn-ı arız: Sükûn-ı arız, bir kelimenin sonunda durulduğunda ortaya çıkan geçici bir sükûndur. Geçildiğinde ortadan kalkar. Medd-i Lâzım, kalıcı sükûn (sükûn-ı lâzım) ile oluşurken, sükûn-ı arız ile oluşan uzatmaya Medd-i Arız denir. Bu ikisi farklı med çeşitleridir.
- D) Tenvin: Tenvin, kelime sonlarında bulunan çift üstün, çift esre veya çift ötre işaretleridir (-en, -in, -ün). Tenvin, idğam, izhar, iklab, ihfa gibi tecvid kurallarıyla ilişkilidir ancak Medd-i Lâzım'ın oluşum şartı değildir.
Bu açıklamalar ışığında, Medd-i Lâzım'ın oluşması için med harfinden sonra sükûn-ı lâzım gelmesi gerektiğini açıkça görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
