8. "Bu kitabı Atatürk'ün kütüphanesinden aldım." cümlesinde kesme işaretinin kullanılma gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Özel ada gelen yapım eki
B) Özel ada gelen çekim eki
C) Kısaltmaya gelen ek
D) Sayıya gelen ek
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek kesme işaretinin doğru kullanım gerekçesini bulalım.
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Bu kitabı Atatürk'ün kütüphanesinden aldım."
- Cümlede kesme işaretinin kullanıldığı yere odaklanalım: "Atatürk'ün".
- Burada kesme işareti, "Atatürk" kelimesinden sonra ve "-ün" ekinden önce gelmiştir.
- Şimdi kelimeyi ve eki ayrı ayrı inceleyelim:
- "Atatürk" kelimesi, belirli bir kişiyi ifade eden bir özel addır.
- "-ün" eki ise, "Atatürk'e ait olan" anlamını katan bir ilgi hâl ekidir (tamlayan eki). İlgi hâl ekleri, Türkçede çekim ekleri grubuna girer. Çekim ekleri, kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece cümle içindeki görevini veya ilişkisini belirten eklerdir.
- Türk Dil Kurumu'nun kesme işareti kurallarına göre, özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ancak yapım ekleri ve yapım eklerinden sonra gelen çekim ekleri ayrılmaz.
- Bu durumda, "Atatürk" özel adına gelen "-ün" eki bir çekim eki olduğu için kesme işaretiyle ayrılmıştır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Özel ada gelen yapım eki: "-ün" eki bir yapım eki değildir. Yapım ekleri kelimenin anlamını veya türünü değiştirir (örneğin, "göz"den "gözlük" yapmak gibi). Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Özel ada gelen çekim eki: "-ün" eki, "Atatürk" özel adına gelmiş bir çekim ekidir (ilgi hâl eki). Kural gereği özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Kısaltmaya gelen ek: "Atatürk" bir kısaltma değildir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Sayıya gelen ek: "Atatürk" bir sayı değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Bu açıklamalar ışığında, kesme işaretinin kullanılma gerekçesi özel ada gelen çekim eki olmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
