Su ekosistemlerinde oksijen seviyesi canlı yaşamı için kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki durumlardan hangisi bir su ekosistemindeki çözünmüş oksijen miktarını azaltıcı etki yapar?
A) Fitoplankton popülasyonunun artması
B) Su sıcaklığının düşmesi
C) Organik atık miktarının artması
D) Su hareketliliğinin (dalga, akıntı) artması
Su ekosistemlerinde çözünmüş oksijen, balıklar, omurgasızlar ve diğer su canlıları için hayati bir öneme sahiptir. Oksijen seviyesini etkileyen birçok faktör bulunur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Fitoplankton popülasyonunun artması: Fitoplanktonlar, su ekosistemlerinin temel üreticileridir ve fotosentez yaparlar. Fotosentez sırasında karbondioksit kullanarak oksijen üretir ve suya salarlar. Dolayısıyla, fitoplankton popülasyonunun artması, genellikle su ekosistemindeki çözünmüş oksijen miktarını artırıcı bir etki yapar (özellikle gündüz saatlerinde).
- B) Su sıcaklığının düşmesi: Gazların (oksijen dahil) sıvılardaki çözünürlüğü sıcaklıkla ters orantılıdır. Yani, su sıcaklığı düştükçe, oksijenin suda çözünme kapasitesi artar. Bu nedenle, soğuk sular sıcak sulara göre daha fazla oksijen tutabilir.
- C) Organik atık miktarının artması: Organik atıklar (ölü bitki ve hayvan kalıntıları, kanalizasyon, endüstriyel atıklar vb.) suya karıştığında, bu atıkları parçalamak için bakteriler ve diğer mikroorganizmalar çoğalır. Bu mikroorganizmalar, organik maddeyi ayrıştırırken solunum yaparlar ve bu süreçte sudaki çözünmüş oksijeni yoğun bir şekilde tüketirler. Organik atık miktarı ne kadar artarsa, oksijen tüketimi de o kadar artar ve bu durum su ekosistemindeki oksijen seviyesini kritik derecede düşürür.
- D) Su hareketliliğinin (dalga, akıntı) artması: Su yüzeyindeki dalgalanmalar, akıntılar veya şelaleler gibi su hareketleri, su ile atmosfer arasındaki temas yüzeyini artırır. Bu durum, havadaki oksijenin suya daha kolay karışmasını (difüzyon) sağlar ve suyun havalanmasını artırır. Dolayısıyla, su hareketliliğinin artması çözünmüş oksijen miktarını artırıcı etki yapar.
Yukarıdaki açıklamalara göre, organik atık miktarının artması, ayrıştırıcı mikroorganizmaların oksijen tüketimini artırarak su ekosistemindeki çözünmüş oksijen miktarını azaltan tek durumdur.
Cevap C seçeneğidir.
