Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerindeki önemli siyasi hareketlerden biri olan Jön Türkler'in ortaya çıkış nedenlerini anlamamızı istiyor. Jön Türkler, genellikle anayasal monarşiyi geri getirmeyi ve modernleşmeyi savunan, II. Abdülhamit döneminde ortaya çıkmış muhalif bir harekettir.
- A) II. Mahmut: II. Mahmut (1808-1839), Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme ve Batılılaşma hareketlerinin öncüsü olmuştur. Yeniçeri Ocağı'nı kaldırması, eğitim ve idari alandaki reformları, Tanzimat Dönemi'nin temellerini atmıştır. Ancak Jön Türkler hareketi, onun döneminden çok daha sonra, 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla doğrudan bir etki söz konusu değildir.
- B) Abdülmecid: Abdülmecid (1839-1861) döneminde Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı ilan edilerek önemli reformlar yapılmıştır. Bu dönemde Batılılaşma hız kazanmış, ancak anayasal yönetim talepleri henüz Jön Türkler seviyesinde bir örgütlenmeye dönüşmemiştir. Genç Osmanlılar (Jön Türkler'in öncülü sayılabilir) Abdülmecid'in son dönemlerinde ve Abdülaziz döneminde etkili olmaya başlamıştır.
- C) II. Abdülhamit: II. Abdülhamit (1876-1909) tahta çıktığında Kanun-i Esasi'yi (ilk Osmanlı anayasası) ilan etmiş ve Meclis-i Mebusan'ı açmıştır. Ancak kısa süre sonra (1878'de) meclisi kapatarak anayasayı askıya almış ve 30 yılı aşkın bir süre "İstibdat Dönemi" olarak bilinen otokratik bir yönetim sergilemiştir. Bu dönemde basın özgürlüğü kısıtlanmış, muhalifler sürgün edilmiş veya baskı altına alınmıştır. Anayasal yönetimi savunan aydınlar, öğrenciler ve askerler, II. Abdülhamit'in bu baskıcı yönetimine tepki olarak yurt içinde ve özellikle yurt dışında (Paris, Cenevre gibi şehirlerde) örgütlenmeye başlamışlardır. Jön Türkler hareketi, doğrudan II. Abdülhamit'in anayasayı askıya alması ve baskıcı politikalarına karşı bir tepki olarak doğmuş ve gelişmiştir. Bu nedenle, onun uygulamaları hareketin ortaya çıkışında en doğrudan etkili olmuştur.
- D) V. Mehmet Reşat: V. Mehmet Reşat (1909-1918), II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesinden sonra, Jön Türkler'in (İttihat ve Terakki Cemiyeti) etkisiyle tahta çıkmıştır. Onun dönemi, Jön Türkler'in iktidarda olduğu ve Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'na girdiği bir dönemdir. Dolayısıyla, V. Mehmet Reşat'ın uygulamaları Jön Türkler hareketinin ortaya çıkışına değil, tam tersine, hareketin başarıya ulaşmasının bir sonucuna işaret eder.
Jön Türkler'in temel amacı, II. Abdülhamit'in tek adam yönetimine son vererek Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymak ve meşrutiyeti (anayasal monarşi) tekrar tesis etmekti. Bu nedenle, II. Abdülhamit'in politikaları, hareketin doğuşunda ve güçlenmesinde kilit rol oynamıştır.
Cevap C seçeneğidir.
