Kalıtım biliminin kurucusu Gregor Mendel Test 2

Bezelyelerde mor çiçek rengi (M), beyaz çiçek rengine (m) baskındır. Heterozigot mor çiçekli iki bezelyenin çaprazlanması sonucu oluşacak beyaz çiçekli bezelye olasılığı nedir?

A) %0
B) %25
C) %50
D) %75

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek genetik kavramları daha iyi anlayalım. Hazırsanız başlayalım!

• 1. Genleri ve Alelleri Tanımlayalım:
  • Soruda bize mor çiçek renginin (M) beyaz çiçek rengine (m) baskın olduğu belirtilmiş. Bu, büyük harfin (M) baskın özelliği, küçük harfin (m) ise çekinik özelliği temsil ettiğini gösterir.
  • Baskın özellik (mor çiçek) kendini göstermek için en az bir büyük M aleli gerektirir ($MM$ veya $Mm$).
  • Çekinik özellik (beyaz çiçek) ise sadece iki küçük m aleli bir araya geldiğinde kendini gösterir ($mm$).
• 2. Ata Bezelyelerin Genotiplerini Belirleyelim:
  • Soruda "Heterozigot mor çiçekli iki bezelyenin" çaprazlandığı söyleniyor.
  • "Heterozigot" kelimesi, bir canlının bir özellik için farklı iki alel taşıdığı anlamına gelir (biri baskın, diğeri çekinik).
  • "Mor çiçekli" olduğu için baskın alel (M) bulunmalı.
  • Bu durumda, her iki ata bezelyenin genotipi de $Mm$ olacaktır. Yani, her ikisi de mor çiçekli görünür ancak beyaz çiçek alelini (m) taşır.
• 3. Çaprazlamayı Yapalım (Punnett Karesi Kullanarak):
  • Ata bezelyelerimiz $Mm \times Mm$ şeklinde çaprazlanacaktır.
  • Her bir ata, gametlerine (üreme hücrelerine) alellerini eşit olasılıkla aktarır. Yani, $Mm$ genotipli bir bezelye %50 olasılıkla $M$ gameti, %50 olasılıkla $m$ gameti üretir.
  • Şimdi bu gametleri birleştirerek yavruların olası genotiplerini bulalım:
  • 1. Yavru Olasılığı: Birinci atadan $M$, ikinci atadan $M$ gelirse $\rightarrow MM$ (Mor çiçekli)
  • 2. Yavru Olasılığı: Birinci atadan $M$, ikinci atadan $m$ gelirse $\rightarrow Mm$ (Mor çiçekli)
  • 3. Yavru Olasılığı: Birinci atadan $m$, ikinci atadan $M$ gelirse $\rightarrow Mm$ (Mor çiçekli)
  • 4. Yavru Olasılığı: Birinci atadan $m$, ikinci atadan $m$ gelirse $\rightarrow mm$ (Beyaz çiçekli)
• 4. Yavruların Fenotiplerini ve Olasılıklarını Belirleyelim:
  • Çaprazlama sonucunda 4 farklı genotip kombinasyonu elde ettik: $MM$, $Mm$, $Mm$, $mm$.
  • Bu genotiplerin fenotipleri (dış görünüşleri) şunlardır:
  • $MM$: Mor çiçekli
  • $Mm$: Mor çiçekli (çünkü M aleli baskındır)
  • $Mm$: Mor çiçekli (çünkü M aleli baskındır)
  • $mm$: Beyaz çiçekli (çünkü sadece çekinik aleller bir araya gelmiştir)
  • Gördüğümüz gibi, 4 olası sonuçtan 3'ü mor çiçekli ($MM$, $Mm$, $Mm$) ve 1'i beyaz çiçeklidir ($mm$).
• 5. Beyaz Çiçekli Bezelye Olasılığını Hesaplayalım:
  • Toplam 4 olası genotipik sonuçtan sadece 1 tanesi beyaz çiçekli ($mm$) fenotipine sahiptir.
  • Bu durumda beyaz çiçekli bezelye oluşma olasılığı $rac{1}{4}$'tür.
  • Yüzde olarak ifade edersek: $rac{1}{4} \times 100\% = 25\%$.

Cevap B seçeneğidir.