Merhaba sevgili öğrenciler! Günlük hayatta karşılaştığımız olayları fiziksel ve kimyasal değişimler olarak iki ana başlıkta inceleyebiliriz. Bu soruyu çözmek için öncelikle bu iki değişimin ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşünün (şekil, boyut, hal gibi) değiştiği, kimyasal yapısının (iç yapısının) değişmediği olaylardır. Bu tür değişimlerde yeni bir madde oluşmaz ve genellikle madde eski haline geri döndürülebilir. Örneğin, suyun donması veya erimesi, kağıdın yırtılması fiziksel değişimlerdir.
- Kimyasal Değişim: Maddenin iç yapısının değiştiği, yani maddenin kimliğinin değişerek tamamen yeni maddelerin oluştuğu olaylardır. Bu değişimler genellikle geri döndürülemez ve renk değişimi, gaz çıkışı, ısı değişimi, koku değişimi gibi belirtilerle kendini gösterir. Örneğin, yanma, paslanma, çürüme kimyasal değişimlerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sütün ekşimesi: Sütün ekşimesi, sütün içindeki laktozun (bir şeker türü) bakteriler tarafından laktik aside dönüştürülmesiyle gerçekleşen bir süreçtir. Bu süreçte sütün kimyasal yapısı değişir, tadı, kokusu ve pH değeri farklılaşır. Yeni bir madde (laktik asit) oluştuğu için bu bir kimyasal değişimdir.
- B) Demirin paslanması: Demirin paslanması, demirin havadaki oksijen ve su ile tepkimeye girerek demir oksit (pas) adı verilen yeni bir madde oluşturmasıdır. Bu olayda demirin kimyasal yapısı tamamen değişir ve demir eski haline geri döndürülemez. Bu nedenle demirin paslanması bir kimyasal değişimdir.
- C) Mumun yanması: Mumun yanması olayı, mumun yapısındaki parafinin (bir hidrokarbon) oksijenle tepkimeye girerek karbondioksit ve su buharı gibi yeni maddeler oluşturmasıdır. Bu tepkime sırasında ısı ve ışık açığa çıkar. Yeni maddeler oluştuğu için mumun yanması bir kimyasal değişimdir. (Mumun erimesi fiziksel bir değişim olsa da, soruda "yanması" vurgulanmıştır.)
- D) Buzun erimesi: Buz, suyun katı halidir. Buz eridiğinde sıvı hale yani suya dönüşür. Bu olayda suyun kimyasal yapısı (H₂O molekülü) değişmez, sadece fiziksel hali (katıdan sıvıya) değişir. Erime, donma, buharlaşma gibi hal değişimleri, maddenin kimliğini değiştirmeyen fiziksel değişimlerdir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, maddenin kimyasal yapısının değişmediği ve sadece halinin değiştiği olay olan "buzun erimesi" fiziksel değişime örnektir.
Cevap D seçeneğidir.
