Bir su kültürü deneyinde, bir bitkiye tüm makro besin elementleri optimum düzeyde verilmiş, ancak demir elementi eksik bırakılmıştır. Bitkide kloroz (yaprak sararması) görülmüştür.
Bu sonuç hangi bilimsel yasayı doğrular?
A) Homeostaz
B) Minimum yasası
C) Osmoz
D) Difüzyon
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, bir bitkinin sağlıklı gelişimi için gerekli olan demir elementinin eksik bırakılması sonucunda bitkide kloroz (yaprak sararması) görüldüğü belirtilmiştir. Diğer tüm makro besin elementleri optimum düzeyde verilmiş olmasına rağmen, sadece demir eksikliği bitkinin sağlığını olumsuz etkilemiştir. Bu durum, bitki gelişimini sınırlayan faktörün en az miktarda bulunan element olduğunu açıkça göstermektedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Homeostaz: Canlıların iç ortamlarını kararlı ve dengeli tutma eğilimidir. Besin eksikliği homeostazı bozabilir, ancak sorudaki gözlem doğrudan bu yasanın kendisini değil, bir eksikliğin sonucunu vurgulamaktadır.
- B) Minimum yasası (Liebig'in Minimum Yasası): Bu yasa, bir organizmanın büyümesinin veya verimliliğinin, ihtiyaç duyduğu besin maddelerinden veya diğer büyüme faktörlerinden en az miktarda bulunan tarafından sınırlandığını belirtir. Yani, diğer tüm faktörler optimum düzeyde olsa bile, sadece bir faktörün (bu durumda demir) eksikliği genel büyümeyi veya sağlığı olumsuz etkiler. Sorudaki senaryoda, demir elementi eksik bırakıldığı için bitkide kloroz görülmesi, demirin bitki gelişimi için "minimum" veya sınırlayıcı faktör olduğunu açıkça göstermektedir. Bitki, diğer makro besin elementleri optimum düzeyde olsa bile, demir eksikliği nedeniyle sağlıklı gelişimini sürdürememiştir.
- C) Osmoz: Suyun yarı geçirgen bir zar aracılığıyla çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçişidir. Bitkideki kloroz durumu doğrudan osmoz olayıyla açıklanamaz.
- D) Difüzyon: Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama kendiliğinden yayılmasıdır. Bitkideki kloroz durumu doğrudan difüzyon olayıyla açıklanamaz.
Bu nedenle, demir eksikliğinin bitkide kloroz gibi bir soruna yol açması, bitki gelişimini sınırlayan en az bulunan faktörün demir olduğunu gösterir ve bu durum Liebig'in Minimum Yasası'nı doğrular.
Cevap B seçeneğidir.
