3. "Annem, pazardan taze meyve ve sebzeler almış." cümlesinde dolaylı tümleç hangi ögedir?
A) Annem
B) pazardan
C) taze meyve ve sebzeler
D) almış
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlenin ögelerini doğru bir şekilde ayırarak dolaylı tümleci bulmamız isteniyor. Cümle ögelerini bulurken izleyeceğimiz adımlar şunlardır:
- 1. Adım: Yüklemi Bulmak
- Cümledeki işi, oluşu veya durumu bildiren temel öge yüklemdir. Yüklem genellikle cümlenin sonunda bulunur.
- "Annem, pazardan taze meyve ve sebzeler almış." cümlesinde yapılan iş "almak" fiilidir. Dolayısıyla "almış" kelimesi yüklemdir.
- 2. Adım: Özneyi Bulmak
- Yükleme sorulan "kim?" veya "ne?" sorularına cevap veren öge öznedir. İşi yapanı veya durumu gerçekleştireni gösterir.
- Yüklemimiz "almış" olduğuna göre, "Kim almış?" diye sorarız. Cevap: "Annem". O halde "Annem" öznedir.
- 3. Adım: Nesneyi Bulmak (Varsa)
- Yüklemden etkilenen varlığı veya kavramı bildiren ögedir. "Ne?" (belirtisiz nesne için) veya "Neyi?, Kimi?" (belirtili nesne için) sorularına cevap verir.
- "Annem ne almış?" diye sorarız. Cevap: "taze meyve ve sebzeler". Bu kısım belirtisiz nesnedir.
- 4. Adım: Dolaylı Tümleci Bulmak
- Dolaylı tümleç, yüklemin anlamını yer, yön, zaman, durum gibi açılardan tamamlayan ögedir. Yükleme sorulan "kime?, kimde?, kimden?, neye?, neyde?, neyden?, nereye?, nerede?, nereden?" sorularına cevap verir ve genellikle "-e, -de, -den" hal eklerini alır.
- Yüklemimiz "almış" olduğuna göre, "Nereden almış?" diye sorarız. Cevap: "pazardan". "Pazardan" kelimesi "-den" hal ekini almış ve "nereden?" sorusuna cevap vererek yer bildirmektedir. Bu da onu dolaylı tümleç yapar.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Annem: Özne
- B) pazardan: Dolaylı Tümleç
- C) taze meyve ve sebzeler: Nesne (Belirtisiz Nesne)
- D) almış: Yüklem
Bu adımları takip ettiğimizde, dolaylı tümlecin "pazardan" olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
