5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla dolaylı tümleç kullanılmıştır?
A) Çocuk parkta oynuyor.
B) Öğretmen sınıfta ders anlatıyor.
C) Kitapları raftan alıp masaya koydum.
D) Yarın sinemaya gideceğiz.
Sevgili öğrenciler, bu soruda birden fazla dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) kullanılan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle dolaylı tümlecin ne olduğunu ve nasıl bulunduğunu hatırlayalım:
- Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yer, yön ve durum açısından tamamlayan ögedir. İsmin -e, -de, -den hal eklerini alır.
- Dolaylı tümleci bulmak için yükleme şu soruları sorarız: Kime? Kimde? Kimden? Neye? Nede? Neden? Nereye? Nerede? Nereden?
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Çocuk parkta oynuyor.
- Bu cümlede yüklem "oynuyor" fiilidir.
- "Nerede oynuyor?" diye sorduğumuzda cevabımız "parkta" olur.
- "Parkta" kelimesi, ismin "-de" hal ekini aldığı için bir dolaylı tümleçtir. Bu cümlede sadece bir tane dolaylı tümleç vardır.
B) Öğretmen sınıfta ders anlatıyor.
- Bu cümlede yüklem "anlatıyor" fiilidir.
- "Nerede anlatıyor?" diye sorduğumuzda cevabımız "sınıfta" olur.
- "Sınıfta" kelimesi, ismin "-de" hal ekini aldığı için bir dolaylı tümleçtir. Bu cümlede de sadece bir tane dolaylı tümleç vardır.
C) Kitapları raftan alıp masaya koydum.
- Bu cümlede yüklem "koydum" fiilidir.
- "Nereden koydum?" diye sorduğumuzda cevabımız "raftan" olur. "Raftan" kelimesi, ismin "-den" hal ekini aldığı için bir dolaylı tümleçtir.
- "Nereye koydum?" diye sorduğumuzda cevabımız "masaya" olur. "Masaya" kelimesi, ismin "-e" hal ekini aldığı için ikinci bir dolaylı tümleçtir.
- Bu cümlede "raftan" ve "masaya" olmak üzere birden fazla (iki tane) dolaylı tümleç kullanılmıştır.
D) Yarın sinemaya gideceğiz.
- Bu cümlede yüklem "gideceğiz" fiilidir.
- "Nereye gideceğiz?" diye sorduğumuzda cevabımız "sinemaya" olur.
- "Sinemaya" kelimesi, ismin "-e" hal ekini aldığı için bir dolaylı tümleçtir. Bu cümlede de sadece bir tane dolaylı tümleç vardır.
Yukarıdaki analizlerden de anlaşıldığı gibi, birden fazla dolaylı tümleç kullanılan cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
