6. sınıf Bireyin rolleri ve sorumlulukları nelerdir? Test 2

Bir öğrencinin okulda öğretmenine karşı, evde ebeveynlerine karşı ve arkadaşları arasındayken farklı davranışlar sergilemesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi şekilde açıklanır?

A) Kişilik
B) Rol
C) Değer
D) Tutum

Harika bir soru! İnsan davranışlarının karmaşıklığını anlamak için önemli bir konuya değiniyor. Gelin bu soruyu adım adım inceleyelim:

• Soruyu Anlayalım: Soru, bir öğrencinin farklı sosyal ortamlarda (öğretmenle, ebeveynlerle, arkadaşlarla) farklı davranışlar sergilemesini en iyi açıklayan kavramı bulmamızı istiyor. Bu durum, kişinin bulunduğu ortama ve o ortamdaki beklentilere göre davranışlarını ayarlaması anlamına geliyor.
• Seçenek A) Kişilik: Kişilik, bir bireyin düşünce, duygu ve davranışlarında gösterdiği tutarlı ve kendine özgü özellikler bütünüdür. Kişilik nispeten sabittir ve farklı durumlarda da kendini gösterir. Ancak soruda bahsedilen, kişinin *duruma göre* değişen davranışlarıdır, bu da kişiliğin kendisinden ziyade, kişiliğin farklı yönlerinin veya farklı beklentilere uyumun bir sonucudur. Bu nedenle, tek başına "kişilik" en iyi açıklama değildir.
• Seçenek B) Rol: Sosyal rol, bir kişinin belirli bir sosyal konumda veya durumda bulunması nedeniyle kendisinden beklenen davranışlar bütünüdür. Okulda öğrenci rolü, evde çocuk rolü, arkadaşlar arasında arkadaş rolü vardır. Her rolün kendine özgü beklentileri ve davranış kalıpları bulunur. Öğrenci, öğretmenine karşı saygılı ve dersine odaklı bir "öğrenci" rolü sergilerken, evde ebeveynlerine karşı "çocuk" rolünün gerektirdiği şekilde davranır ve arkadaşlarıyla "arkadaş" rolünün getirdiği daha rahat ve samimi davranışları gösterir. Bu durum, tam olarak soruda anlatılan davranışı açıklar ve sorunun cevabıdır.
• Seçenek C) Değer: Değerler, bir bireyin veya toplumun neyin iyi, doğru, arzu edilir olduğuna dair inançları ve prensipleridir. Davranışlarımızı etkileseler de, doğrudan belirli bir durumda sergilenen farklı davranış kalıplarını açıklamazlar. Değerler daha genel ve yol göstericidir.
• Seçenek D) Tutum: Tutum, bir nesneye, kişiye, duruma veya fikre karşı olumlu veya olumsuz bir şekilde tepki verme eğilimidir. Tutumlar davranışları etkiler, ancak bir kişinin farklı sosyal ortamlarda *farklı beklenen davranışlar* sergilemesini açıklayan temel kavram değildir. Tutumlar, rol davranışlarının altında yatan nedenlerden biri olabilir, ancak rolün kendisi değildir.
• Sonuç: Öğrencinin öğretmenine, ebeveynlerine ve arkadaşlarına karşı farklı davranışlar sergilemesi, her bir ortamda farklı bir sosyal konuma sahip olması ve bu konumların gerektirdiği farklı beklentilere (yani rollere) uygun davranmasıyla açıklanır. Bu, sosyal psikolojide "rol" kavramının temelini oluşturur.

Cevap B seçeneğidir.