Bir öğrenci İstanbul'un fethi hakkında bilgi toplamak için aşağıdaki kaynakları inceliyor. Bu kaynaklardan hangisi ikinci elden kaynak değildir?
A) Fetihle ilgili günümüzde yazılmış bir tarih kitabı
B) Fatih Sultan Mehmet'in günlüğü
C) Üniversitede fetih üzerine hazırlanan bir tez
D) Tarihçilerin fetih hakkındaki yorumlarını içeren bir belgesel
Merhaba sevgili öğrenciler! İstanbul'un Fethi konusunu araştırırken kaynakların güvenilirliği çok önemli. Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
Öncelikle "birinci elden kaynak" ve "ikinci elden kaynak" kavramlarını hatırlayalım:
- Birinci Elden Kaynak: Olayın yaşandığı döneme ait, olayı yaşayan veya olaya tanık olan kişilerin oluşturduğu kaynaklardır. Örneğin, bir savaşta askerlerin yazdığı mektuplar, günlükler, resmi belgeler, o döneme ait yapılar, araç gereçler vb.
- İkinci Elden Kaynak: Olay yaşandıktan sonra, birinci elden kaynaklara dayanılarak oluşturulan kaynaklardır. Örneğin, tarih kitapları, makaleler, belgeseller, tezler vb.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Fetihle ilgili günümüzde yazılmış bir tarih kitabı: Bu, fetih olayından çok sonra yazıldığı için ikinci elden bir kaynaktır. Çünkü yazar, fethi yaşamamış, o döneme ait bilgilere ulaşarak kitabı yazmıştır.
- B) Fatih Sultan Mehmet'in günlüğü: İşte bu birinci elden bir kaynak! Çünkü günlük, Fatih Sultan Mehmet tarafından, yani fethi bizzat yaşayan kişi tarafından yazılmıştır. Olay anında tutulan notlar ve kişisel düşünceler içerir.
- C) Üniversitede fetih üzerine hazırlanan bir tez: Tez, genellikle farklı kaynaklardan (hem birinci elden hem de ikinci elden) elde edilen bilgilerin bir araya getirilmesiyle oluşturulur. Bu nedenle ikinci elden bir kaynaktır.
- D) Tarihçilerin fetih hakkındaki yorumlarını içeren bir belgesel: Belgesel, tarihçilerin yorumlarını içerdiği için ikinci elden bir kaynaktır. Tarihçiler, fethi yaşamamış, o döneme ait kaynakları inceleyerek yorumlarını yapmışlardır.
Gördüğünüz gibi, Fatih Sultan Mehmet'in günlüğü, olayın doğrudan tanığı tarafından yazıldığı için birinci elden bir kaynaktır. Diğer seçenekler ise, fetih olayından sonra yazılan veya hazırlanan kaynaklardır.
Unutmayın, tarih araştırmalarında kaynakların güvenilirliği ve türü çok önemlidir. Birinci elden kaynaklar, olayların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur. Ancak, ikinci elden kaynaklar da farklı bakış açıları sunarak bilgimizi zenginleştirebilir.
Cevap B seçeneğidir.
