Bir araştırmacı, Anadolu Selçuklu Devleti dönemine ait bilgi toplamak için çeşitli kaynaklar kullanıyor. Bu kaynaklardan hangisi kesinlikle ikinci elden kaynaktır?
A) Konya'daki Alaaddin Camisi'nin orijinal kitabesi
B) Selçuklu sultanlarına ait tuğralar
C) Dönemin ticaret yollarını gösteren harita
D) Selçuklu tarihi üzerine yazılmış modern bir araştırma kitabı
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerken, tarih araştırmalarında kullanılan kaynakların önemini ve türlerini anlayacağız. Unutmayın, tarih öğrenmek bir dedektif gibi ipuçlarını takip etmektir!
Öncelikle "birinci elden kaynak" ve "ikinci elden kaynak" kavramlarını hatırlayalım:
- Birinci Elden Kaynak: Olayın yaşandığı döneme ait, olayı yaşayan veya ona tanık olan kişilerin oluşturduğu kaynaklardır. Bunlar, o dönemin izlerini doğrudan taşır.
- İkinci Elden Kaynak: Olayın yaşandığı dönemden sonra, birinci elden kaynaklara dayanılarak oluşturulan kaynaklardır. Yani, birinci elden kaynakların yorumlanması veya analiz edilmesiyle ortaya çıkarlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Konya'daki Alaaddin Camisi'nin orijinal kitabesi: Bu, caminin yapıldığı döneme ait bir yazıttır. Dolayısıyla birinci elden kaynaktır. O dönemin dilini, sanatını ve yönetim anlayışını yansıtır.
- B) Selçuklu sultanlarına ait tuğralar: Tuğralar, sultanların imzası niteliğindedir ve kullanıldıkları döneme aittir. Bu nedenle birinci elden kaynaktır.
- C) Dönemin ticaret yollarını gösteren harita: Eğer harita o dönemde çizilmişse (yani orijinal bir haritaysa), birinci elden kaynaktır. Çünkü o dönemin coğrafi bilgisini ve ticaret ağlarını gösterir.
- D) Selçuklu tarihi üzerine yazılmış modern bir araştırma kitabı: Bu kitap, günümüzdeki tarihçiler tarafından, Selçuklu dönemine ait farklı kaynaklar (kitabeler, haritalar, belgeler vb.) incelenerek yazılmıştır. Yani, Selçuklu dönemini yaşamayan birinin, o döneme ait bilgileri yorumlayarak oluşturduğu bir eserdir. Bu nedenle ikinci elden kaynaktır.
Gördüğünüz gibi, modern bir araştırma kitabı, Selçuklu dönemine ait bilgileri yorumlayarak bize sunar. Bu nedenle, kesinlikle ikinci elden bir kaynaktır.
Cevap D seçeneğidir.
