11. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı 4. Senaryo Testleri
Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri 📜
- Gazel: Aşk, şarap gibi konuları işleyen, beyitlerle yazılan nazım şekli. İlk beytine matla, son beytine makta denir. Şairin adının geçtiği beyit ise taç beyit olarak adlandırılır.
- Kaside: Bir kişiyi övmek amacıyla yazılan, uzun nazım şekli. Bölümleri şunlardır: Nesib (teşbib), girizgah, methiye, tegazzül, fahriye, dua.
- Mesnevi: Aruzun kısa kalıplarıyla yazılan, her beyti kendi içinde kafiyeli nazım şekli. Aşk hikayeleri, destanlar ve öğretici konular için kullanılır. Örnek: Leyla ile Mecnun, Hüsn ü Aşk.
- Müstezat: Gazelin özel bir şekli olup, her beyitin mısraları arasına kısa bir mısra eklenerek oluşturulur.
- Şarkı: Bestelenmek amacıyla yazılan, genellikle aşk konusunu işleyen nazım şekli. Türk edebiyatına özgüdür.
- Terbi: Bir gazelin her beytinin üstüne aynı vezin ve kafiyede iki mısra eklenerek oluşturulur.
- Tuyuğ: Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir.
Halk Edebiyatı Nazım Türleri 🎤
- Koşma: Aşk, doğa, ayrılık gibi konuları işleyen, 11'li hece ölçüsüyle yazılan nazım türü. Dörtlüklerden oluşur.
- Semai: 8'li hece ölçüsüyle yazılan, koşmaya benzer nazım türü. Genellikle neşeli konular işlenir.
- Varsağı: Güney Anadolu bölgesine özgü, "bre, hey" gibi ünlemlerin kullanıldığı, 8'li hece ölçüsüyle yazılan nazım türü.
- Destan: Bir milletin kahramanlıklarını, tarihini anlatan uzun manzum eser.
Edebi Sanatlar (Söz Sanatları) 🎨
- Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasındaki ortak özellikten yola çıkarak yapılan benzetme. Örnek: "Aslan gibi güçlü."
- İstiare (Eğretileme): Bir kavramı, başka bir kavramın yerine kullanma. Açık istiare ve kapalı istiare olmak üzere ikiye ayrılır.
- Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Bir sözcüğü, ilgili olduğu başka bir sözcük yerine kullanma. Örnek: "Ocak kaynıyor." (Ocak yerine tencere)
- Teşhis (Kişileştirme): İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme. Örnek: "Güneş bize gülümsedi."
- İntak (Konuşturma): İnsan dışındaki varlıkları konuşturma.
- Tevriye (İki Anlamlılık): Bir sözcüğü hem yakın, hem de uzak anlamını düşündürecek şekilde kullanma.
- Kinaye (Değinmece): Bir sözü, tersini kastederek söyleme.
- Tecahülüarif (Bilmezden Gelme): Bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma.
- Hüsnütalil (Güzel Sebebe Bağlama): Bir olayı, gerçek nedeninin dışında güzel bir nedene bağlama.
- Mübalağa (Abartma): Bir şeyi olduğundan daha büyük veya daha küçük gösterme.
- Telmih (Anımsatma): Geçmişte yaşanmış önemli bir olaya, kişiye veya duruma gönderme yapma.
- Cinas (Sesdeşlik): Yazılışları aynı, anlamları farklı olan sözcükleri kullanma.
- Tekrir (Yineleme): Bir sözcüğü veya söz öbeğini tekrar etme.
Söz Sanatları Örnekleri 📝
- Teşbih: "Gözleri deniz gibi maviydi."
- İstiare: "Yüreğim yangın yeri." (Kapalı istiare)
- Mecaz-ı Mürsel: "Bütün sınıf ayağa kalktı." (Sınıf yerine öğrenciler)
- Teşhis: "Rüzgar ağaçlarla fısıldıyordu."
- Tevriye: "Benim bu derdimi kimseye demem."
(Demem kelimesi hem söylememek, hem de iyileştirmemek anlamında)
Ölçme ve Değerlendirme 📏
Yazılı sınavınızda yukarıdaki konulara hakim olmanız, başarılı olmanız için önemlidir. Bol bol soru çözerek ve tekrar yaparak konuları pekiştirebilirsiniz. Başarılar dilerim! 😊
Ek Bilgiler ve Formüller ➕
Edebiyat, dilin en güzel ve etkili kullanıldığı alandır. Edebi eserleri anlamak ve yorumlamak, dünyaya bakış açımızı zenginleştirir. Unutmayın, her metin bir dünyadır ve her okuyucu o dünyayı kendi penceresinden yorumlar.
Hece Ölçüsü Hesaplama: Bir dizedeki hece sayısını bulmak için, ünlü harfleri saymanız yeterlidir.
Aruz Ölçüsü Kalıpları: Aruz ölçüsü, hecelerin uzunluk ve kısalıklarına göre belirlenen kalıplardan oluşur. Bu kalıpları ezberlemek, aruzla yazılmış şiirleri daha iyi anlamanıza yardımcı olur.
