11. Sınıf Biyoloji 2. Dönem 2. Yazılı (2. Senaryo) Hazırlık Notları 🧠
Sevgili öğrenciler, 11. sınıf Biyoloji 2. Dönem 2. Yazılı sınavına (2. Senaryo) hazırlanırken dikkat etmeniz gereken temel konuları sizler için derledik. Başarılar dileriz! 🚀
1. Sinir Sistemi ve İletim Mekanizması 🧠
- Nöron Yapısı: Dendritler (uyarı alır), Hücre Gövdesi (çekirdek), Akson (uyarı iletir), Miyelin Kılıf (iletimi hızlandırır), Ranvier Boğumları (atlamalı iletim).
- İmpuls İletimi:
- Polarizasyon (Dinlenme Hali): Nöronun içi negatif, dışı pozitif yüklüdür. $Na^+$ dışarıda, $K^+$ içeride daha fazladır. $Na^+/K^+$ pompası aktif çalışır ($3Na^+$ dışarı, $2K^+$ içeri).
- Depolarizasyon (Uyarılma): Uyarı eşik değere ulaşınca $Na^+$ kapıları açılır, $Na^+$ hücre içine girer. İç kısım pozitifleşir.
- Repolarizasyon: $Na^+$ kapıları kapanır, $K^+$ kapıları açılır, $K^+$ hücre dışına çıkar. İç kısım tekrar negatifleşir.
- Eşik Değeri: Nöronun impuls oluşturabilmesi için gereken minimum uyarı şiddeti.
- Ya Hep Ya Hiç Prensibi: Tek bir nöron, eşik değerinin altındaki uyarılara tepki vermez; eşik değerindeki veya üzerindeki uyarılara ise her zaman aynı şiddette tepki verir.
- Sinapslarda İletim: Nörotransmitter adı verilen kimyasal maddelerle gerçekleşir. İletim yavaştır ve tek yönlüdür.
2. Endokrin Sistem (Hormonlar) 🧪
- Hormonların Genel Özellikleri: Kanla taşınır, hedef hücreye etki eder, az miktarı etkilidir, organik yapılıdır.
- Hipofiz Bezi:
- Ön Lop Hormonları: TSH, ACTH, FSH, LH, STH (Büyüme Hormonu), Prolaktin.
- Arka Lop Hormonları: ADH (Vazopressin), Oksitosin (Hipotalamusta üretilir, hipofizden salgılanır).
- Tiroid Bezi:
- Tiroksin: Metabolizma hızını düzenler.
- Kalsitonin: Kandaki $Ca^{2+}$ seviyesini düşürerek kemiğe geçişini sağlar.
- Paratiroid Bezi:
- Parathormon: Kandaki $Ca^{2+}$ seviyesini yükselterek kemikten kana geçişini sağlar.
- Böbrek Üstü Bezleri (Adrenal Bezler):
- Korteks (Kabuk) Hormonları: Kortizol (kan şekerini yükseltir), Aldosteron (mineral metabolizması), Eşey Hormonları.
- Medulla (Öz) Hormonları: Adrenalin (Epinefrin), Noradrenalin (Norepinefrin) - stres durumunda salgılanır.
- Pankreas:
- İnsülin: Kan şekerini düşürür (hücrelere glikoz alımını artırır).
- Glukagon: Kan şekerini yükseltir (karaciğerde glikojen yıkımını artırır).
- Eşeysel Bezler: Testosteron (erkek), Östrojen ve Progesteron (dişi).
3. Duyu Organları 👀👂👃👅✋
- Göz:
- Tabakalar: Sert (en dış, koruyucu), Damarlı (orta, besleyici), Ağ (iç, reseptörler).
- Reseptörler: Koni (renkli görme), Çubuk (siyah-beyaz, az ışıkta görme).
- Kusurlar: Miyopi (uzağı görememe), Hipermetropi (yakını görememe), Astigmatizm (bulanık görme).
- Kulak:
- Bölümler: Dış Kulak (kulak kepçesi, dış kulak yolu), Orta Kulak (çekiç, örs, üzengi kemikleri, östaki borusu), İç Kulak (salyangoz, yarım daire kanalları, tulumcuk, kesecik).
- İşitme: Ses dalgaları → Kulak zarı → Kemikçikler → Oval pencere → Salyangozdaki sıvılar → Corti organı → Sinirler → Beyin.
- Denge: Yarım daire kanalları (dönme hareketi), Tulumcuk ve Kesecik (yer çekimi, doğrusal hareket).
- Deri:
- Epidermis: Üst tabaka, koruyucu.
- Dermis: Alt tabaka, reseptörler (dokunma, basınç, sıcaklık, ağrı), ter bezleri, kıl kökleri.
- Dil: Tat tomurcukları (acı, tatlı, ekşi, tuzlu, umami) ile kimyasal uyarıları algılar.
- Burun: Koku reseptörleri (kimyasal uyarıcılar) ile koku alır. Koku reseptörleri çabuk yorulur.
4. Destek ve Hareket Sistemi 💪
- İskelet Sistemi:
- Kemik Çeşitleri: Uzun, Kısa, Yassı, Düzensiz.
- Eklemler: Oynar (kol, bacak), Yarı Oynar (omurlar arası), Oynamaz (kafatası).
- Kas Sistemi:
- İskelet Kası (Çizgili): İstemli, hızlı kasılır, çabuk yorulur.
- Düz Kas: İstemsiz, yavaş kasılır, geç yorulur (iç organlar).
- Kalp Kası: İstemsiz, çizgili, ritmik kasılır, yorulmaz.
- Kas Kasılması (Kayan İplikler Hipotezi): Aktin ve miyozin iplikleri birbirinin üzerinde kayar. Sarkomer boyu kısalır, I bandı kısalır, H bandı kaybolur, A bandı değişmez.
- Kas Enerjisi Kaynakları:
- Doğrudan ATP: $ATP \rightarrow ADP + P_i + Enerji$
- Kreatin Fosfat: $Kreatin\ Fosfat + ADP \rightarrow Kreatin + ATP$
- Glikoz (Oksijenli/Oksijensiz Solunum): Glikozun yıkımı ile ATP üretimi.
Bu notlar, 11. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı sınavınız için genel bir rehber niteliğindedir. Konuları detaylıca tekrar etmeyi ve bol bol soru çözmeyi unutmayın! Başarılar! ✨
