🚀 Online Kendi Sınavını Oluştur ve Çöz!

9. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Çözümlü Sorular

Örnek 01 / 39
Soru:
Atom numaraları verilen elementler arasında oluşan bazı moleküllerin Lewis yapıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
($_1H$, $_6C$, $_7N$, $_8O$)
A) $H_2O$ molekülünde oksijen atomu üzerinde $2$ çift ortaklanmamış elektron bulunur.
B) $CH_4$ molekülünde tüm atomlar oktet/dublet kuralına uyar.
C) $N_2$ molekülünde atomlar arasında üçlü bağ bulunur.
D) $CO_2$ molekülünde toplam $16$ değerlik elektronu bulunur.
E) $N_2$ molekülünde toplam $6$ ortaklanmamış elektron bulunur.
Doğru Cevap: E

✍️ Çözüm:

Lewis nokta yapılarını oluşturmak ve verilen ifadeleri kontrol etmek için her bir elementin değerlik elektron sayısını belirleyelim:

  • $H$ (Hidrojen) atomunun $1$ değerlik elektronu vardır.
  • $C$ (Karbon) atomunun $4$ değerlik elektronu vardır.
  • $N$ (Azot) atomunun $5$ değerlik elektronu vardır.
  • $O$ (Oksijen) atomunun $6$ değerlik elektronu vardır.

Şimdi her bir şıkkı inceleyelim:

A) $H_2O$ molekülü:

Toplam değerlik elektron sayısı: $2 \times (\text{H için } 1) + (\text{O için } 6) = 2 + 6 = 8$.

Oksijen merkez atomdur. İki hidrojen atomu oksijene tekli bağlarla bağlanır. Bu bağlar için $2 \times 2 = 4$ elektron kullanılır.

Kalan elektron sayısı: $8 - 4 = 4$. Bu $4$ elektron oksijen atomu üzerinde ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yer alır. Yani, $4 / 2 = 2$ çift ortaklanmamış elektron bulunur.

Lewis yapısı: $H - \ddot{O} - H$ (Oksijen üzerinde $2$ çift ortaklanmamış elektron)

Bu ifade doğrudur.

B) $CH_4$ molekülü:

Toplam değerlik elektron sayısı: $(\text{C için } 4) + 4 \times (\text{H için } 1) = 4 + 4 = 8$.

Karbon merkez atomdur ve dört hidrojen atomuna tekli bağlarla bağlanır. Bu bağlar için $4 \times 2 = 8$ elektron kullanılır.

Kalan elektron sayısı: $8 - 8 = 0$.

Lewis yapısı: $\substack{H \\ | \\ H - C - H \\ | \\ H}$

Karbon atomu $4$ bağ yaparak $8$ elektrona ulaşır (oktetini tamamlar). Her bir hidrojen atomu $1$ bağ yaparak $2$ elektrona ulaşır (dubletini tamamlar).

Bu ifade doğrudur.

C) $N_2$ molekülü:

Toplam değerlik elektron sayısı: $2 \times (\text{N için } 5) = 10$.

İki azot atomu birbirine bağlanır. Her azot atomunun oktetini tamamlaması için $3$ elektrona ihtiyacı vardır. Bu durum, atomlar arasında $3$ çift elektronun paylaşılmasıyla (üçlü bağ) gerçekleşir.

Bağlar için kullanılan elektron sayısı: $3 \times 2 = 6$.

Kalan elektron sayısı: $10 - 6 = 4$. Bu $4$ elektron, her azot atomu üzerine $1$ çift ortaklanmamış elektron olarak dağılır.

Lewis yapısı: $:N \equiv N:$

Bu ifade doğrudur.

D) $CO_2$ molekülü:

Toplam değerlik elektron sayısı: $(\text{C için } 4) + 2 \times (\text{O için } 6) = 4 + 12 = 16$.

Bu ifade doğrudur.

E) $N_2$ molekülü:

Yukarıda C şıkkında belirtildiği gibi $N_2$ molekülünün Lewis yapısı $:N \equiv N:$ şeklindedir.

Her azot atomunun üzerinde $1$ çift, yani $2$ elektron ortaklanmamış olarak bulunur. Dolayısıyla, molekülde toplam $2 \times 2 = 4$ ortaklanmamış elektron bulunur.

İfade "$6$ ortaklanmamış elektron bulunur" dediği için bu ifade yanlıştır.

Doğru cevap E şıkkıdır.