Soru:
Eski Çağ medeniyetlerinde hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolü incelendiğinde, Babil Kralı Hammurabi tarafından MÖ $18$. yüzyılda hazırlanan kanunlar önemli bir yer tutar. Hammurabi Kanunları, "göze göz, dişe diş" olarak bilinen kısas prensibini benimsemiş ve toplumsal sınıflar arasında farklı cezalar öngörmüştür. Örneğin, bir soylunun bir köleye zarar vermesiyle, bir kölenin bir soyluya zarar vermesi durumunda uygulanan cezalar aynı değildir.
Bu bilgiler ışığında, Hammurabi Kanunları'nın toplumsal düzeni sağlamadaki işlevi hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğru ifadedir?
A) Hammurabi Kanunları, toplumsal sınıflar arasındaki eşitsizliği ortadan kaldırarak tam bir adalet sağlamıştır.
B) Kanunlar, sadece soylu sınıfın çıkarlarını korumayı amaçlamış, diğer sınıfları tamamen dışlamıştır.
C) Hukuk kuralları, suç ve ceza arasındaki orantıyı belirli bir toplumsal hiyerarşi içinde düzenleyerek, mevcut düzeni koruma ve sürdürme amacı taşımıştır.
D) Hammurabi Kanunları, hukukun tamamen dini temellere dayandığını ve devletin bu süreçte pasif kaldığını göstermiştir.
E) Bu kanunlar, bireysel özgürlükleri sınırsız hale getirerek toplumsal karmaşaya yol açmıştır.
Doğru Cevap: C
✍️ Çözüm:Soru, Hammurabi Kanunları'nın özelliklerini ve toplumsal düzeni sağlamadaki rolünü sorgulamaktadır. Verilen bilgilerde, kanunların "göze göz, dişe diş" ilkesini benimsediği ve toplumsal sınıflar arasında farklı cezalar öngördüğü belirtilmiştir. Bu durum, kanunların eşitlikçi olmadığını, aksine mevcut toplumsal hiyerarşiyi yansıttığını ve koruduğunu göstermektedir.
- A seçeneği: "Hammurabi Kanunları, toplumsal sınıflar arasındaki eşitsizliği ortadan kaldırarak tam bir adalet sağlamıştır." ifadesi yanlıştır. Kanunlar, sınıflar arasında farklı cezalar öngördüğü için eşitsizliği ortadan kaldırmamış, aksine pekiştirmiştir.
- B seçeneği: "Kanunlar, sadece soylu sınıfın çıkarlarını korumayı amaçlamış, diğer sınıfları tamamen dışlamıştır." ifadesi eksik ve yanlıştır. Kanunlar soyluların çıkarlarını korumakla birlikte, diğer sınıflara mensup bireylerin de haklarını belirli ölçülerde ve kendi sınıfları içinde güvence altına almıştır, tamamen dışlama söz konusu değildir.
- C seçeneği: "Hukuk kuralları, suç ve ceza arasındaki orantıyı belirli bir toplumsal hiyerarşi içinde düzenleyerek, mevcut düzeni koruma ve sürdürme amacı taşımıştır." ifadesi doğrudur. Hammurabi Kanunları, kısas ilkesiyle suç ve ceza arasında bir orantı kurarken, bu orantıyı toplumdaki sınıfsal farklılıklara göre uygulamış ve böylece mevcut toplumsal yapıyı ve düzeni korumayı hedeflemiştir. Bu, hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki işlevinin bir göstergesidir.
- D seçeneği: "Hammurabi Kanunları, hukukun tamamen dini temellere dayandığını ve devletin bu süreçte pasif kaldığını göstermiştir." ifadesi yanlıştır. Her ne kadar kanunların ilahi kökenli olduğu düşünülse de, bu kanunlar bir kral tarafından hazırlanmış ve devlet gücüyle uygulanmıştır, yani devlet pasif kalmamıştır.
- E seçeneği: "Bu kanunlar, bireysel özgürlükleri sınırsız hale getirerek toplumsal karmaşaya yol açmıştır." ifadesi yanlıştır. Hukuk kuralları, genellikle bireysel özgürlükleri belirli sınırlar içinde tutarak toplumsal düzeni sağlamayı amaçlar, karmaşaya yol açmak değil.
Bu nedenle, Hammurabi Kanunları'nın toplumsal düzeni sağlamadaki en doğru işlevi C seçeneğinde belirtildiği gibidir.
