Soru:
Dünya genelinde nüfusun dağılışını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler doğal ve beşerî olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi, dünya genelinde nüfusun dağılışını etkileyen beşerî faktörlerden biridir?
A) İklim koşulları
B) Yer şekilleri
C) Su kaynaklarının varlığı
D) Sanayileşme
E) Toprak verimliliği
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler, doğal ve beşerî (insan kaynaklı) olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Soruda bizden beşerî faktörlerden biri istenmektedir.
Adım $1$: Seçenekleri inceleyelim ve her bir faktörün doğal mı yoksa beşerî mi olduğunu belirleyelim.
- A) İklim koşulları: Sıcaklık, yağış, rüzgar gibi iklim elemanları tamamen doğal süreçlerle oluşur. Bu nedenle iklim koşulları bir doğal faktördür. Örneğin, ılıman iklim bölgeleri genellikle yoğun nüfusluyken, çöl ve kutup iklimleri seyrek nüfusludur.
- B) Yer şekilleri: Dağlar, ovalar, platolar gibi yeryüzü şekilleri doğal süreçlerle oluşur. Engebeli ve yüksek yerler seyrek nüfusluyken, düz ve alçak ovalar genellikle yoğun nüfusludur. Bu da bir doğal faktördür.
- C) Su kaynaklarının varlığı: Tatlı su kaynakları (nehirler, göller, yer altı suları) yaşam için temel bir ihtiyaçtır ve doğal olarak bulunur. Su kenarları tarih boyunca yerleşim için tercih edilen bölgeler olmuştur. Bu da bir doğal faktördür.
- D) Sanayileşme: Sanayileşme, insanların üretim faaliyetlerini geliştirmesiyle ortaya çıkan, teknolojik ve ekonomik bir süreçtir. Sanayileşmenin olduğu bölgelerde iş imkanları artar, bu da yoğun göç almalarına ve nüfusun artmasına neden olur. Dolayısıyla sanayileşme, doğrudan insan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan bir beşerî faktördür.
- E) Toprak verimliliği: Tarım için elverişli, verimli topraklar doğal süreçler (jeolojik yapı, iklim, bitki örtüsü) sonucu oluşur. Verimli topraklar tarımsal faaliyetleri desteklediği için tarih boyunca yerleşimleri çekmiştir. Bu da bir doğal faktördür.
Adım $2$: Belirlemelerimize göre, seçenekler arasında beşerî faktör olan tek seçenek sanayileşmedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.