Soru:
"Eskiden köylerde imece usulüyle evler yapılır, tarlalar sürülürdü. Komşuluk ilişkileri çok daha yoğundu ve insanlar birbirine daha sıkı bağlıydı. Günümüzde ise bu tür dayanışma örnekleri azalmış, bireysellik ön plana çıkmıştır. Modern yaşamın getirdiği hızlı tempo, insanları daha çok kendi kabuklarına çekilmeye itmiştir."
Yukarıdaki metin, "Dünden Bugüne" temasında ele alınan aşağıdaki konulardan hangisiyle ilişkilendirilemez?
A) Toplumsal dayanışma ve değişim
B) Kentleşmenin birey üzerindeki etkileri
C) Geleneksel yaşam biçimlerinin kaybolması
D) Tarım ekonomisindeki gelişmeler
E) İnsan ilişkilerindeki dönüşüm
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Adım 1: Metni Anlama
Metin, geçmişteki köy yaşamındaki dayanışma (imece usulü, yoğun komşuluk ilişkileri) ile günümüzdeki durumu karşılaştırmaktadır. Geçmişte insanlar arasındaki bağların ve toplumsal dayanışmanın güçlü olduğu vurgulanırken, günümüzde bu tür örneklerin azaldığı ve bireyselliğin ön plana çıktığı belirtilmektedir. Bu değişimin nedenleri arasında modern yaşamın ve hızlı temponun etkileri gösterilmiştir.
Adım 2: "Dünden Bugüne" Temasıyla İlişkilendirme
"Dünden Bugüne" teması, genellikle toplumsal, kültürel, ekonomik, siyasi veya kişisel yaşamdaki değişimleri, geçmiş ile bugün arasındaki farklılıkları ve süreklilikleri ele alır. Metin bu temanın ana eksenine uygundur.
Adım 3: Şıkları Metinle Karşılaştırma
- A) Toplumsal dayanışma ve değişim: Metin, geçmişteki imece usulü ve komşuluk ilişkileriyle günümüzdeki bireyselleşmeyi karşılaştırarak toplumsal dayanışmadaki değişimi açıkça ele almaktadır. Bu şık metinle doğrudan ilişkilidir.
- B) Kentleşmenin birey üzerindeki etkileri: Metinde doğrudan "kentleşme" kelimesi geçmese de, "modern yaşamın getirdiği hızlı tempo" ve "bireysellik ön plana çıkması" ifadeleri kentleşme ve onun getirdiği sonuçlarla ilişkilendirilebilir. Köyden kente göç ve kentleşme, imece gibi geleneksel dayanışma biçimlerinin azalmasında ve bireyselliğin artmasında önemli bir faktördür. Bu şık dolaylı olarak metinle ilişkilidir.
- C) Geleneksel yaşam biçimlerinin kaybolması: İmece usulü ve yoğun komşuluk ilişkileri, geleneksel köy yaşamının önemli unsurlarıdır. Metin, bu yaşam biçimlerinin günümüzde azaldığını belirterek geleneksel yaşam biçimlerinin kayboluşuna değinmektedir. Bu şık metinle doğrudan ilişkilidir.
- D) Tarım ekonomisindeki gelişmeler: Metinde "tarlalar sürülürdü" ifadesi geçse de, metnin odak noktası tarım ekonomisindeki teknolojik ilerlemeler, üretim yöntemlerindeki değişiklikler veya ekonomik büyüme gibi gelişmeler değildir. Metin daha çok toplumsal ilişkiler ve yaşam biçimi üzerindeki değişimlere odaklanmıştır. Dolayısıyla, tarım ekonomisindeki gelişmeler metnin ana konusu veya vurguladığı bir nokta değildir. Bu şık metinle ilişkilendirilemez.
- E) İnsan ilişkilerindeki dönüşüm: Metin, geçmişteki sıkı ve dayanışmacı komşuluk ilişkileri ile günümüzdeki bireyselliği karşılaştırarak insan ilişkilerindeki belirgin dönüşümü net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu şık metinle doğrudan ilişkilidir.
Adım 4: Sonuç
Metin, toplumsal dayanışma, geleneksel yaşam biçimlerinin değişimi, insan ilişkilerindeki dönüşüm ve modern yaşamın (kentleşmenin dolaylı etkileri) birey üzerindeki etkileriyle ilişkilidir. Ancak tarım ekonomisindeki gelişmeler, metnin ele aldığı temel konulardan biri değildir. Bu nedenle, metinle ilişkilendirilemeyecek seçenek D şıkkıdır.
