🚀 Online Kendi Sınavını Oluştur ve Çöz!

10. sınıf coğrafya 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo meb Çözümlü Sorular

Örnek 01 / 40
Soru:
Türkiye ekonomisinde ekonomik faaliyet kollarına göre Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) içindeki payların yıllara göre değişimi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Türkiye'nin GSYİH İçindeki Sektörel Payları (Seçilmiş Yıllar)
Yıl Birincil Sektör (Tarım, Ormancılık, Balıkçılık) İkincil Sektör (Sanayi, İnşaat) Üçüncül Sektör (Hizmetler)
$1980$ $\%35$ $\%25$ $\%40$
$2000$ $\%20$ $\%30$ $\%50$
$2020$ $\%10$ $\%25$ $\%65$

Bu tabloya göre Türkiye ekonomisinin gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
A) Birincil sektörün GSYİH içindeki payı sürekli azalmıştır.
B) Üçüncül sektörün GSYİH içindeki payı sürekli artmıştır.
C) İkincil sektörün GSYİH içindeki payı $1980$ ve $2020$ yılları arasında dalgalı bir seyir izlemiştir.
D) Türkiye, ekonomik yapısı itibarıyla gelişmekte olan ülkeler sınıflandırmasına yaklaşmıştır.
E) Tarımsal üretim miktarı ve verimlilik $1980$ yılından itibaren sürekli düşüş göstermiştir.
Doğru Cevap: E

✍️ Çözüm:

Tablodaki verileri adım adım inceleyelim:

A seçeneği: "Birincil sektörün GSYİH içindeki payı sürekli azalmıştır."
Tabloya baktığımızda, birincil sektörün payı $1980$'de $\%35$, $2000$'de $\%20$ ve $2020$'de $\%10$ olarak görülmektedir. Bu, birincil sektörün payının sürekli azaldığını gösterir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

B seçeneği: "Üçüncül sektörün GSYİH içindeki payı sürekli artmıştır."
Üçüncül sektörün payı $1980$'de $\%40$, $2000$'de $\%50$ ve $2020$'de $\%65$ olarak görülmektedir. Bu, üçüncül sektörün payının sürekli arttığını gösterir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

C seçeneği: "İkincil sektörün GSYİH içindeki payı $1980$ ve $2020$ yılları arasında dalgalı bir seyir izlemiştir."
İkincil sektörün payı $1980$'de $\%25$, $2000$'de $\%30$ ve $2020$'de $\%25$ olarak görülmektedir. Pay önce artmış, sonra tekrar azalmıştır. Bu durum dalgalı bir seyir olarak yorumlanabilir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

D seçeneği: "Türkiye, ekonomik yapısı itibarıyla gelişmekte olan ülkeler sınıflandırmasına yaklaşmıştır."
Birincil sektörün payının azalması, ikincil sektörün belirli bir seviyede kalması veya artması ve üçüncül sektörün payının belirgin şekilde artması, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik yapısına özgü bir değişimdir. Türkiye'nin tablodaki bu eğilimleri sergilemesi, gelişmekte olan ülkeler sınıflandırmasına yaklaştığını gösterir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

E seçeneği: "Tarımsal üretim miktarı ve verimlilik $1980$ yılından itibaren sürekli düşüş göstermiştir."
Tablo, tarım sektörünün GSYİH içindeki payını göstermektedir, tarımsal üretim miktarı veya verimliliği hakkında doğrudan bilgi vermez. Birincil sektörün GSYİH içindeki payının azalması, mutlak tarımsal üretimin veya verimliliğin düştüğü anlamına gelmez. Aksine, tarımda modernleşme ve verimlilik artışı sayesinde daha az insan gücü ve girdi ile daha fazla ürün elde edilebilirken, sanayi ve hizmetler sektörlerinin daha hızlı büyümesiyle tarımın toplam ekonomi içindeki payı azalmış olabilir. Bu nedenle, tablodaki verilere dayanarak tarımsal üretim miktarı ve verimliliğin sürekli düştüğü yorumu yapılamaz. Bu ifade yanlıştır.

Doğru cevap E seçeneğidir.