Soru:
18. yüzyıl ve 19. yüzyıl felsefesi, kendisini hazırlayan köklü düşünsel ve toplumsal dönüşümlerin bir ürünüdür. Bu dönemde, önceki çağların düşünce yapısından önemli kopuşlar yaşanmış, yeni bir dünya görüşü filizlenmeye başlamıştır. Özellikle Aydınlanma Felsefesi'nin etkisiyle akıl, özgürlük ve ilerleme gibi kavramlar merkezi bir rol oynamıştır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl - 19. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamının temel özelliklerinden biri değildir?
A) Akla dayalı bilginin ve rasyonel düşüncenin tüm alanlarda ön plana çıkması.
B) Bireyin özgürlüğüne, insan haklarına ve bireysel özerkliğe verilen değerin artması.
C) Bilimsel yöntemlerin ve deneysel bilginin bilgi edinme sürecinde merkezi bir konuma gelmesi.
D) Kilisenin ve dini otoritelerin toplumsal ve siyasal yaşamdaki mutlak egemenliğinin güçlenerek devam etmesi.
E) Toplumsal, siyasal ve ekonomik alanda mevcut yapıların sorgulanması ve reform taleplerinin yaygınlaşması.
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:18. yüzyıl ve 19. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, özellikle Aydınlanma Çağı'nın etkisiyle şekillenmiştir. Bu dönemde:
- Akıl ve Rasyonel Düşünce: Akla dayalı bilgi ve rasyonel düşünme, her alanda (bilim, felsefe, siyaset, etik) merkezi bir rol oynamıştır. İnsan aklının sorunları çözme ve doğru bilgiye ulaşma kapasitesine güven duyulmuştur. Bu, A seçeneğini doğru kılar.
- Birey ve Özgürlük: Bireyin özgürlüğü, hakları ve özerkliği ön plana çıkmıştır. İnsan merkezli bir dünya görüşü benimsenmiş, bireyin değerine ve potansiyeline vurgu yapılmıştır. Bu, B seçeneğini doğru kılar.
- Bilimsel Yöntem ve Deney: Bilimsel devrimin etkisiyle, doğa bilimlerinde kazanılan başarılar, bilimsel yöntemin ve deneysel bilginin felsefeye de uygulanması gerektiği fikrini güçlendirmiştir. Deney ve gözlem, bilginin temel kaynağı olarak görülmüştür. Bu, C seçeneğini doğru kılar.
- Reform ve Değişim Talepleri: Mevcut toplumsal (feodalizm), siyasal (mutlak monarşiler) ve ekonomik (merkantilizm) yapıların sorgulanması, reform ve değişim taleplerinin yaygınlaşmasına yol açmıştır. Fransız İhtilali gibi olaylar bu taleplerin somutlaşmış halidir. Bu, E seçeneğini doğru kılar.
Ancak, D seçeneğinde belirtildiği gibi, kilisenin ve dini otoritelerin toplumsal ve siyasal yaşamdaki mutlak egemenliğinin güçlenerek devam etmesi bu dönemin bir özelliği değildir. Tam aksine, bu dönemde kilisenin ve dini dogmaların otoritesi sorgulanmış, sekülerleşme eğilimleri artmış ve dini otoritelerin mutlak egemenliği zayıflamaya başlamıştır. Aydınlanma, aklı dinin dogmalarının önüne koyarak dini eleştirmiştir.
