Bitkilerde floem taşınması ile ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?
A) Ksilem taşınması floeme göre daha hızlıdır
B) Floem taşınması ksileme göre daha pasiftir
C) Ksilem taşınması floeme göre daha seçicidir
D) Floem taşınması ksileme göre daha yönlüdür
Bitkilerde madde taşınımı, ksilem ve floem adı verilen iki ana doku sistemi aracılığıyla gerçekleşir. Bu iki sistemin yapıları ve işlevleri birbirinden farklıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru karşılaştırmayı bulalım:
- A) Ksilem taşınması floeme göre daha hızlıdır
- Ksilem, su ve mineralleri köklerden yapraklara doğru taşır. Bu taşıma, temel olarak terleme (transpirasyon) çekimi ve kohezyon-gerilim kuvvetleri sayesinde gerçekleşir. Bu mekanizma, suyun bitki içinde oldukça hızlı hareket etmesini sağlar (saatte metrelerce).
- Floem ise, fotosentez ürünleri olan şekerleri (özellikle sakarozu) bitkinin ihtiyaç duyan bölgelerine (kaynak bölgelerden havuz bölgelere) taşır. Bu taşıma, basınç akışı (kütle akışı) hipotezi ile açıklanır ve ksilemdeki su taşınımına göre daha yavaştır (saatte santimetreler veya birkaç metre).
- Bu nedenle, ksilem taşınması floem taşınmasına göre genellikle daha hızlıdır. Bu ifade doğrudur.
- B) Floem taşınması ksileme göre daha pasiftir
- Ksilem taşınması büyük ölçüde pasiftir; yani bitki doğrudan enerji harcamaz. Terleme çekimi gibi fiziksel kuvvetlerle gerçekleşir.
- Floem taşınması ise, şekerlerin kaynak hücrelerden elek borularına aktif olarak yüklenmesini ve havuz hücrelere aktif olarak boşaltılmasını gerektirir. Bu aktif taşıma süreçleri ATP (enerji) harcamasını gerektirir. Dolayısıyla, floem taşınması ksilem taşınmasına göre daha fazla enerji gerektiren, yani daha aktif bir süreçtir.
- Bu ifade yanlıştır.
- C) Ksilem taşınması floeme göre daha seçicidir
- Ksilem, temel olarak su ve suda çözünmüş mineralleri taşır. Kökler mineralleri seçici olarak alsa da, ksilem içinde su ve minerallerin toplu akışı genellikle seçici değildir.
- Floem ise, belirli organik molekülleri (başta sakaroz olmak üzere amino asitler, hormonlar vb.) taşır. Bu moleküllerin elek borularına yüklenmesi ve boşaltılması, taşıyıcı proteinler aracılığıyla gerçekleşen oldukça seçici ve düzenlenmiş süreçlerdir.
- Bu nedenle, floem taşınması ksilem taşınmasına göre daha seçicidir. Bu ifade yanlıştır.
- D) Floem taşınması ksileme göre daha yönlüdür
- Ksilem taşınması neredeyse her zaman tek yönlüdür: köklerden yapraklara doğru (yukarı yönlü).
- Floem taşınması ise çift yönlüdür (bidireksiyoneldir). Şekerler, fotosentezin yapıldığı veya depolandığı kaynak bölgelerden (örneğin olgun yapraklar) bitkinin ihtiyaç duyan havuz bölgelerine (örneğin kökler, meyveler, genç yapraklar, büyüyen uçlar) doğru taşınır. Bu yön, bitkinin gelişim evresine ve ihtiyaçlarına göre değişebilir.
- Bu nedenle, ksilem taşınması floem taşınmasına göre daha yönlüdür (tek yönlüdür). Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, doğru karşılaştırma A seçeneğinde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
