5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "s" kaynaştırma ünsüzü kullanılmıştır?
A) Araba-s-ı yıkatacakmış
B) Kitap-ı okumayı bitirdi
C) Ev-i çok beğenmişler
D) Defter-e yazı yazdı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçede kelimelerin sonuna ekler gelirken bazen kullanılan "kaynaştırma ünsüzleri"nden biri olan "s" harfini bulmamız isteniyor. Kaynaştırma ünsüzleri (y, ş, s, n), bir kelime ünlü harfle bittiğinde ve ona ünlü harfle başlayan bir ek geldiğinde iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek için kullanılır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Araba-s-ı yıkatacakmış
- Burada "araba" kelimesi 'a' ünlüsüyle bitiyor.
- Gelen ek ise 'ı' (iyelik eki veya belirtme hâl eki) ünlüsüyle başlıyor.
- İki ünlünün (a-ı) yan yana gelmesini engellemek için araya 's' kaynaştırma ünsüzü girmiştir. Kelime "araba-s-ı" şeklinde doğru bir kullanıma dönüşmüştür.
- Bu seçenekte "s" kaynaştırma ünsüzü kullanılmıştır.
- B) Kitap-ı okumayı bitirdi
- Burada "kitap" kelimesi 'p' ünsüzüyle bitiyor.
- Gelen ek 'ı' ünlüsüyle başlıyor.
- Kelime ünsüzle bittiği için kaynaştırma ünsüzüne gerek yoktur. Ancak 'p' ünsüzü, ünlüyle başlayan ek geldiğinde yumuşayarak 'b'ye dönüşür (ünsüz yumuşaması kuralı). Bu yüzden kelime "kitabı" şeklinde yazılır.
- Bu seçenekte "s" kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır.
- C) Ev-i çok beğenmişler
- Burada "ev" kelimesi 'v' ünsüzüyle bitiyor.
- Gelen ek 'i' ünlüsüyle başlıyor.
- Kelime ünsüzle bittiği için kaynaştırma ünsüzüne gerek yoktur. Kelime "evi" şeklinde yazılır.
- Bu seçenekte "s" kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır.
- D) Defter-e yazı yazdı
- Burada "defter" kelimesi 'r' ünsüzüyle bitiyor.
- Gelen ek 'e' ünlüsüyle başlıyor.
- Kelime ünsüzle bittiği için kaynaştırma ünsüzüne gerek yoktur. Kelime "deftere" şeklinde yazılır.
- Bu seçenekte "s" kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "s" kaynaştırma ünsüzünün kullanıldığı tek cümle A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
