4. "Annem mutfakta yemek pişiriyor." cümlesindeki fiille aynı türde fiil kullanılan seçenek hangisidir?
A) Kuşlar dallarda ötüşüyor.
B) Babam gazeteyi okuyor.
C) Süt yere döküldü.
D) Çiçekler açmaya başladı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin fiil türünü belirleyip, seçeneklerdeki cümlelerden hangisinin fiilinin aynı türde olduğunu bulmamız isteniyor. Türkçede fiiller genellikle üç ana türe ayrılır: Kılış (İş) Fiilleri, Durum Fiilleri ve Oluş Fiilleri.
- Kılış (İş) Fiilleri: Öznenin iradesiyle gerçekleşen, bir nesne alabilen (onu ...mek/mak) fiillerdir. Bir işi, eylemi anlatırlar. Örnek: okumak, yazmak, yemek, içmek, pişirmek.
- Durum Fiilleri: Öznenin iradesiyle gerçekleşen ancak bir nesne alamayan (onu ...mek/mak diyemediğimiz) fiillerdir. Öznenin içinde bulunduğu durumu anlatırlar. Örnek: uyumak, oturmak, gülmek, ağlamak.
- Oluş Fiilleri: Öznenin iradesi dışında, zamanla kendiliğinden gerçekleşen, bir durumdan başka bir duruma geçişi veya değişimi anlatan fiillerdir. Örnek: büyümek, paslanmak, sararmak, acıkmak, dökülmek.
Şimdi sorudaki cümleyi ve seçenekleri inceleyelim:
- "Annem mutfakta yemek pişiriyor."
- Bu cümledeki fiil "pişiriyor" (pişirmek) fiilidir.
- "Pişirmek" fiili, annenin iradesiyle gerçekleşen bir eylemdir ve bir nesne alabilir (yemeği pişirmek). Yani "onu pişirmek" diyebiliriz.
- Bu nedenle "pişirmek" fiili bir Kılış (İş) Fiili'dir.
- Şimdi seçeneklerdeki fiilleri inceleyelim:
- A) Kuşlar dallarda ötüşüyor.
- Bu cümledeki fiil "ötüşüyor" (ötüşmek) fiilidir.
- "Ötüşmek" fiili, kuşların iradesiyle gerçekleşir ancak bir nesne almaz ("onu ötüşmek" diyemeyiz). Kuşların içinde bulunduğu durumu anlatır.
- Bu bir Durum Fiili'dir.
- B) Babam gazeteyi okuyor.
- Bu cümledeki fiil "okuyor" (okumak) fiilidir.
- "Okumak" fiili, babanın iradesiyle gerçekleşen bir eylemdir ve bir nesne alabilir (gazeteyi okumak). Yani "onu okumak" diyebiliriz.
- Bu bir Kılış (İş) Fiili'dir.
- C) Süt yere döküldü.
- Bu cümledeki fiil "döküldü" (dökülmek) fiilidir.
- "Dökülmek" fiili, sütün iradesi dışında, kendiliğinden gerçekleşen bir değişimi ifade eder.
- Bu bir Oluş Fiili'dir.
- D) Çiçekler açmaya başladı.
- Bu cümledeki ana fiil "açmaya başladı" ifadesindeki "açmak" fiilidir.
- Çiçeklerin "açması", onların iradesi dışında, zamanla kendiliğinden gerçekleşen bir değişimdir.
- Bu bir Oluş Fiili'dir.
Gördüğümüz gibi, "Annem mutfakta yemek pişiriyor." cümlesindeki "pişirmek" fiili bir Kılış (İş) fiilidir. Seçenekleri incelediğimizde, "Babam gazeteyi okuyor." cümlesindeki "okumak" fiili de bir Kılış (İş) fiilidir.
Cevap B seçeneğidir.
