5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, öznenin kendi isteği dışında gerçekleşen bir değişimi ifade etmektedir?
A) Çocuk topu duvara attı.Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiilin öznenin kendi isteği dışında gerçekleşen bir değişimi ifade ettiği cümleyi bulmamız isteniyor. Yani, öznenin bilerek ve isteyerek yapmadığı, daha çok doğal bir süreç veya dış etkenlerle meydana gelen bir durumu anlatan fiili arıyoruz. Hadi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede "attı" fiili, "çocuk" öznesinin bilinçli ve isteyerek yaptığı bir eylemi ifade eder. Çocuk, topu atmayı kendi iradesiyle seçmiştir.
"Yürüdü" fiili, "yaşlı kadın" öznesinin kendi isteğiyle gerçekleştirdiği bir hareketi anlatır. Yürümek, kadının kendi kontrolünde olan bir eylemdir.
Buradaki "çiçek açtı" fiili, "elma ağacı" öznesinin kendi iradesiyle yaptığı bir eylem değildir. Ağaç, mevsimi geldiğinde veya doğal süreçler sonucunda çiçek açar. Bu, ağacın kendi isteği dışında, doğanın bir parçası olarak gerçekleşen bir değişimdir. Ağaç bu değişime maruz kalır, onu aktif olarak "yapmaz".
"Yazdı" fiili, "öğrenci" öznesinin bilinçli ve isteyerek yaptığı bir eylemi ifade eder. Öğrenci, soruyu yazmayı kendi iradesiyle seçmiştir.
Gördüğümüz gibi, C seçeneğindeki "çiçek açtı" fiili, öznenin (elma ağacı) kendi isteği dışında, doğal bir süreçle gerçekleşen bir değişimi anlatmaktadır. Diğer seçeneklerdeki fiiller ise öznelerin bilinçli ve iradeli eylemlerini ifade eder.
Cevap C seçeneğidir.
