Bu soruda, verilen cümlenin içinde geçen fiilleri bulup türlerini belirlememiz isteniyor. Fiil türlerini doğru bir şekilde ayırt edebilmek için öncelikle fiil türlerinin özelliklerini hatırlayalım:
- İş (Kılış) Fiilleri: Bir öznenin kendi isteğiyle gerçekleştirdiği, bir nesneyi etkileyen veya bir nesne üzerinde yapılan eylemleri anlatan fiillerdir. Bu fiiller "Neyi?", "Kimi?" sorularına cevap verebilirler. (Örnek: okumak, yazmak, taşımak)
- Durum Fiilleri: Bir öznenin içinde bulunduğu durumu anlatan, öznenin isteğiyle gerçekleşen ancak bir nesneyi etkilemeyen fiillerdir. Bu fiiller "Neyi?", "Kimi?" sorularına cevap vermezler. (Örnek: uyumak, oturmak, gülmek)
- Oluş Fiilleri: Bir varlıkta kendiliğinden, zamanla meydana gelen değişimi anlatan fiillerdir. Öznenin iradesi dışında gerçekleşirler ve genellikle bir süreç bildirirler. (Örnek: uzamak, yaşlanmak, sararmak, çürümek, paslanmak)
Şimdi cümlemizdeki fiilleri inceleyelim:
- Cümle: "Yapraklar sonbaharda sararır, kışın dökülür."
- Cümlede geçen fiiller: "sararır" ve "dökülür".
Fiillerin türlerini sırasıyla belirleyelim:
- "sararır" fiili: Yaprakların sararması, yaprakların kendi isteğiyle yaptığı bir eylem değildir. Bu, doğanın bir döngüsü içinde, zamanla kendiliğinden gerçekleşen bir değişim sürecidir (yeşilden sarıya dönmek). Bu nedenle "sararmak" fiili bir oluş fiilidir.
- "dökülür" fiili: Yaprakların dökülmesi de tıpkı sararması gibi, yaprakların kendi isteğiyle gerçekleştirdiği bir eylem değildir. Sonbahar ve kış mevsimlerinde, doğal süreçler sonucunda kendiliğinden gerçekleşen bir değişim ve ayrılma eylemidir. Bu nedenle "dökülmek" fiili de bir oluş fiilidir.
Buna göre, cümlede geçen fiillerin türleri sırasıyla "Oluş - Oluş" şeklindedir.
Cevap B seçeneğidir.
