İsim cümlelerinde çatı özelliği aranır mı Test 2

10. "Çatı özelliği sadece yüklemi fiil olan cümlelerde aranır."
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerden hangisi çatı bakımından incelenemez?

A) Yağmur yağıyor.
B) Kuşlar uçuyor.
C) O, çok mutlu.
D) Çocuklar koşuyor.

Değerli öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle "çatı özelliği" kavramını ve bize verilen kuralı çok iyi anlamamız gerekiyor.

Kural: "Çatı özelliği sadece yüklemi fiil olan cümlelerde aranır."

Bu kural bize şunu söylüyor: Bir cümlenin çatı özelliklerini (etken, edilgen, dönüşlü, işteş gibi fiil çatılarını veya geçişli, geçişsiz gibi nesne-yüklem ilişkisi çatılarını) inceleyebilmemiz için, o cümlenin yükleminin mutlaka bir fiil olması gerekir. Eğer yüklem bir isim veya isim soylu bir sözcük ise, o cümlede çatı özelliği aranmaz.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her cümlenin yüklemini bulup, yüklemin fiil olup olmadığını belirleyelim:

• A) Yağmur yağıyor.
  • Bu cümlenin yüklemi "yağıyor" sözcüğüdür.
  • "Yağmak" bir fiildir. Dolayısıyla bu cümlede çatı özelliği aranabilir.
• B) Kuşlar uçuyor.
  • Bu cümlenin yüklemi "uçuyor" sözcüğüdür.
  • "Uçmak" bir fiildir. Dolayısıyla bu cümlede çatı özelliği aranabilir.
• C) O, çok mutlu.
  • Bu cümlenin yüklemi "mutlu" sözcüğüdür.
  • "Mutlu" bir isim soylu sözcüktür (sıfattır). Burada ek fiil alarak yüklem olmuştur (mutlu idi / mutludur). "Mutlu olmak" fiiliyle karıştırmayalım, burada sadece "mutlu" kelimesi yüklemdir.
  • Yüklem fiil olmadığı için bu cümlede çatı özelliği aranmaz.
• D) Çocuklar koşuyor.
  • Bu cümlenin yüklemi "koşuyor" sözcüğüdür.
  • "Koşmak" bir fiildir. Dolayısıyla bu cümlede çatı özelliği aranabilir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, yüklemi fiil olmayan tek cümlenin C seçeneğindeki "O, çok mutlu." cümlesi olduğunu görüyoruz. Bu nedenle, verilen kurala göre çatı bakımından incelenemeyecek cümle C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.