Hücresel bağışıklık, özellikle T lenfositleri tarafından yönetilir ve hücre içi patojenlerle (bazı virüsler ve kanser hücreleri gibi) mücadelede etkilidir. Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisinde hücresel bağışıklık ön planda rol oynar?
A) Bir bakteri türünün neden olduğu boğaz enfeksiyonunda antikor üretimi
B) Vücuda giren yabancı bir proteine karşı alerjik reaksiyon
C) Tüberküloz basilinin makrofajlar içinde saklandığı bir enfeksiyonun kontrolü
D) Zehirlenmeye neden olan bir toksinin nötralizasyonu
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda hücresel bağışıklığın ne olduğunu ve hangi durumlarda ön planda rol oynadığını anlamamız isteniyor. Soru metninde de belirtildiği gibi, hücresel bağışıklık özellikle T lenfositleri tarafından yönetilir ve hücre içi patojenlerle (virüsler, bazı bakteriler) ve kanser hücreleriyle mücadelede etkilidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bir bakteri türünün neden olduğu boğaz enfeksiyonunda antikor üretimi: Bu durum, bağışıklık sisteminin humoral (sıvısal) koluna aittir. Antikorlar, B lenfositleri tarafından üretilir ve genellikle hücre dışı bakteriler, virüsler ve toksinlerle savaşır. Hücresel bağışıklık burada ön planda değildir.
- B) Vücuda giren yabancı bir proteine karşı alerjik reaksiyon: Alerjik reaksiyonlar genellikle IgE adı verilen antikorların (humoral bağışıklık) ve mast hücreleri gibi hücrelerin katılımıyla gerçekleşir. Bazı alerjik reaksiyonlarda T hücreleri rol oynasa da, genel "alerjik reaksiyon" tanımı ve "yabancı proteine karşı" ifadesi daha çok antikor aracılı humoral yanıtı düşündürür. Hücresel bağışıklığın temel görevi değildir.
- C) Tüberküloz basilinin makrofajlar içinde saklandığı bir enfeksiyonun kontrolü: Tüberküloz basili (Mycobacterium tuberculosis) hücre içi bir bakteridir. Vücuda girdiğinde makrofajlar tarafından fagosite edilir ancak makrofajların içinde hayatta kalabilir ve çoğalabilir. Bu durumda, enfekte olmuş makrofajları tanımak ve yok etmek veya bakterinin çoğalmasını engellemek için T lenfositleri (özellikle yardımcı T hücreleri ve sitotoksik T hücreleri) devreye girer. Bu, hücresel bağışıklığın hücre içi patojenlerle mücadeledeki klasik ve en önemli örneklerinden biridir. T hücreleri, enfekte hücreleri doğrudan öldürerek veya diğer bağışıklık hücrelerini aktive ederek enfeksiyonu kontrol altına alır.
- D) Zehirlenmeye neden olan bir toksinin nötralizasyonu: Toksinler genellikle hücre dışı moleküllerdir. Bu toksinlerin etkisiz hale getirilmesi (nötralizasyonu) antikorlar (humoral bağışıklık) tarafından gerçekleştirilir. Antikorlar toksinlere bağlanarak onların hücrelere zarar vermesini engeller.
Yukarıdaki açıklamalara göre, tüberküloz basilinin makrofajlar içinde saklandığı bir enfeksiyonun kontrolü, hücresel bağışıklığın hücre içi patojenlerle mücadeledeki rolüne en uygun örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
