"Deniz, kıyıya vuran dalgalarıyla 'Beni dinle!' diye haykırıyordu adeta."
Bu cümlede görülen intak sanatının özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Cansız varlığın konuşturulması
B) Hayvanın düşüncesinin aktarılması
C) Soyut kavramın kişileştirilmesi
D) İnsan dışı varlığın doğrudan konuşması
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen cümlede kullanılan intak sanatının özelliğini bulmamız isteniyor. İntak sanatı, edebiyatta sıkça karşılaştığımız, metinlere canlılık ve derinlik katan önemli bir sanattır.
- Öncelikle intak (konuşturma) sanatı nedir, onu hatırlayalım. İntak sanatı, insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara (hayvanlara, bitkilere, doğa olaylarına, eşyalara vb.) insan gibi konuşma yeteneği verilmesidir. Bu sanatta, insan dışı varlıklar tıpkı bir insan gibi doğrudan konuşur, seslenir veya bir şeyler söyler.
- Şimdi verilen cümleyi inceleyelim: "Deniz, kıyıya vuran dalgalarıyla 'Beni dinle!' diye haykırıyordu adeta."
- Bu cümlede "Deniz" (insan dışı bir varlık) doğrudan "Beni dinle!" şeklinde bir ifade kullanıyor, yani konuşuyor. Tıpkı bir insan gibi sesleniyor. Tırnak içinde verilen ifade, denizin doğrudan söylediği sözleri temsil eder.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Cansız varlığın konuşturulması: Deniz cansız bir varlık olmasa da (doğa olayı olarak kabul edilebilir), bu seçenek intak sanatının genel bir tanımıdır. Ancak intakın en belirgin özelliği, bu konuşturmanın doğrudan bir konuşma şeklinde olmasıdır. Bu seçenek eksik kalır.
- B) Hayvanın düşüncesinin aktarılması: Cümlede bahsedilen varlık denizdir, bir hayvan değildir. Ayrıca sadece düşüncesi değil, doğrudan bir konuşması aktarılmıştır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- C) Soyut kavramın kişileştirilmesi: Deniz soyut bir kavram değil, somut bir varlıktır. Kişileştirme (teşhis) intak sanatının ön koşuludur, yani bir varlık konuşturulmadan önce kişileştirilmiş olması gerekir. Ancak intak, kişileştirmenin ötesine geçerek varlığı doğrudan konuşturur. Bu seçenek de tam olarak doğru değildir.
- D) İnsan dışı varlığın doğrudan konuşması: Bu seçenek, intak sanatının en temel ve ayırt edici özelliğini tam olarak ifade eder. Cümlede deniz (insan dışı bir varlık) tırnak içinde verilen "Beni dinle!" ifadesiyle doğrudan konuşmaktadır. Bu, intak sanatının ta kendisidir.
Bu nedenle, cümlede görülen intak sanatının en doğru ve belirgin özelliği, insan dışı bir varlığın doğrudan konuşmasıdır.
Cevap D seçeneğidir.
