🎓 Endosperm (Besi doku) nedir (3n) Test 2 - Ders Notu
Bu test, endosperm (besi doku) oluşumu, çeşitleri ve bitki embriyosu için önemi gibi temel konuları kapsamaktadır. Başarılar!
📌 Endosperm (Besi Doku) Tanımı ve Önemi 🌾
Endosperm, tohumlu bitkilerde döllenme sonucu oluşan ve gelişmekte olan embriyoyu besleyen triploid (3n) bir dokudur.
- Embriyo gelişimi için gerekli besin maddelerini (nişasta, protein, yağ) sağlar.
- Tohumun çimlenmesi sırasında embriyo tarafından kullanılır.
- Bazı bitkilerde tohumun büyük bir kısmını oluşturur (örn: buğday, mısır).
⚠️ Dikkat: Endosperm, döllenme sonucu oluşan bir yapıdır ve maternal dokudan farklı genetik yapıya sahiptir (3n).
📌 Endosperm Oluşumu Süreci 🧬
Endosperm, çift döllenme olayı sırasında oluşur. Bir sperm hücresi yumurta hücresiyle birleşirken, diğer sperm hücresi merkezi hücredeki polar çekirdeklerle birleşir.
- Merkezi hücredeki polar çekirdekler genellikle iki tanedir (n+n).
- Sperm hücresi (n) ile polar çekirdeklerin (n+n) birleşmesiyle triploid (3n) endosperm oluşur.
- Bu olaya üçlü füzyon da denir.
💡 İpucu: Çift döllenme, angiospermlere (kapalı tohumlular) özgü bir olaydır.
📌 Endosperm Çeşitleri 🌰
Endosperm oluşumu ve gelişimi bitki türüne göre farklılık gösterebilir. Temel olarak üç farklı endosperm tipi bulunur:
- Nükleer (Serbest Nükleer) Endosperm: Endosperm çekirdeği sürekli bölünür fakat sitokinez (hücre bölünmesi) gerçekleşmez. Sonrasında hücre duvarları oluşur. Örnek: Hindistan cevizi suyu başlangıçta bu şekildedir.
- Hücresel Endosperm: Endosperm çekirdeği bölündükçe sitokinez de gerçekleşir, yani her çekirdek bölünmesi hücre duvarı oluşumuyla sonuçlanır. Örnek: Bezelye.
- Helobial Endosperm: Nükleer ve hücresel endosperm arasında bir geçiş şeklidir. İlk bölünme sonrası hücre duvarı oluşur, ardından nükleer endosperm gelişimi başlar.
⚠️ Dikkat: Endosperm çeşitleri, endosperm oluşumu sırasında hücre duvarlarının oluşma zamanına göre farklılık gösterir.
📌 Endosperm ve Embriyo İlişkisi 🌱
Endosperm, gelişmekte olan embriyo için bir besin deposu görevi görür. Embriyo, endospermdeki besin maddelerini kullanarak büyür ve gelişir.
- Bazı bitkilerde (örneğin, fasulye) embriyo, endospermdeki tüm besin maddelerini tüketir ve olgun tohumda endosperm bulunmaz. Bu tohumlara endospermsiz (albüminsiz) tohumlar denir.
- Bazı bitkilerde (örneğin, mısır) olgun tohumda hala endosperm bulunur. Bu tohumlara endospermli (albuminli) tohumlar denir.
💡 İpucu: Tohumun çimlenme hızı ve başarısı, endospermdeki besin miktarıyla doğrudan ilişkilidir.
