Bir öğrenci, fasulye fideleriyle yaptığı deneyde, fidelerin ışık kaynağına yöneldiğini gözlemliyor. Bu yönelimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Işık kaynağı tarafındaki oksin hormonu konsantrasyonunun daha fazla olması ve hücre uzamasını teşvik etmesi
B) Işık kaynağının karşı tarafındaki oksin hormonu konsantrasyonunun daha fazla olması ve hücre uzamasını teşvik etmesi
C) Işık kaynağının, oksin hormonunun üretimini tamamen durdurması
D) Işık kaynağının, gövdenin her iki tarafındaki oksin dağılımını eşit hale getirmesi
Sevgili öğrenciler, bitkilerin ışığa doğru yönelmesi, doğada sıkça gözlemlediğimiz harika bir olaydır. Bu olaya fototropizm denir ve bitkinin hayatta kalması için çok önemlidir çünkü ışık, fotosentez için temel enerji kaynağıdır.
- Bir bitkinin ışığa doğru yönelmesinin temel nedeni, bitkilerde bulunan ve büyümeyi düzenleyen oksin adı verilen bir hormondur.
- Oksin hormonu, bitki gövdesinin uç kısımlarında (apikal meristemlerde) üretilir ve hücre uzamasını teşvik eder.
- Işık, oksin hormonunun bitki gövdesi içindeki dağılımını etkiler. Işık tek bir yönden geldiğinde, oksin hormonu ışık alan taraftan gövdenin gölgeli (ışığın gelmediği) tarafına doğru hareket eder.
- Bu durum, gövdenin ışık almayan (gölgeli) tarafında oksin konsantrasyonunun daha fazla olmasına neden olur.
- Oksin, gövde hücrelerinde uzamayı teşvik ettiği için, gölgeli taraftaki hücreler, ışık alan taraftaki hücrelere göre daha hızlı ve daha fazla uzar.
- Gölgeli tarafın daha hızlı uzaması, bitki gövdesinin ışık kaynağına doğru bükülmesine ve yönelmesine yol açar.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Işık kaynağı tarafındaki oksin hormonu konsantrasyonunun daha fazla olması ve hücre uzamasını teşvik etmesi: Bu ifade yanlıştır. Oksin, ışıktan kaçarak gölgeli tarafa geçer ve orada birikir.
- B) Işık kaynağının karşı tarafındaki oksin hormonu konsantrasyonunun daha fazla olması ve hücre uzamasını teşvik etmesi: Bu ifade doğrudur. Oksin, ışığın gelmediği tarafta (gölgeli taraf) birikir ve burada hücre uzamasını artırarak bitkinin ışığa doğru bükülmesini sağlar.
- C) Işık kaynağının, oksin hormonunun üretimini tamamen durdurması: Bu ifade yanlıştır. Işık, oksin üretimini durdurmaz, sadece bitki içindeki dağılımını etkiler.
- D) Işık kaynağının, gövdenin her iki tarafındaki oksin dağılımını eşit hale getirmesi: Bu ifade yanlıştır. Tam aksine, ışık oksin dağılımını eşit değil, dengesiz hale getirir ve bu dengesizlik yönelimi sağlar.
Bu nedenle, fasulye fidelerinin ışık kaynağına yönelmesinin temel nedeni, ışığın oksin hormonunun dağılımını etkileyerek gölgeli tarafta daha fazla birikmesine ve bu taraftaki hücrelerin daha fazla uzamasına neden olmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
