Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden verilen dizelerde ağırlıklı olarak hangi söz sanatının kullanıldığını bulmamız isteniyor. Dizeleri dikkatlice inceleyelim ve her bir seçeneği değerlendirelim.
- Dizelerin İncelenmesi:
- "Güneş ağlıyordu bulutların ardından": Güneş, cansız bir varlıktır. "Ağlamak" ise insana özgü bir eylemdir. Burada güneşe insana ait bir özellik yüklenmiştir.
- "Rüzgar feryat ediyordu dalların arasında": Rüzgar, cansız bir doğa olayıdır. "Feryat etmek" (çığlık atmak, inlemek) yine insana özgü bir duygusal tepkidir. Rüzgara insana ait bir özellik yüklenmiştir.
- "Deniz hıçkırıklara boğulmuştu o gün": Deniz, cansız bir varlıktır. "Hıçkırıklara boğulmak" ise insana özgü yoğun bir ağlama ve üzüntü halidir. Denize insana ait bir özellik yüklenmiştir.
- Söz Sanatlarının Tanımlanması ve Değerlendirilmesi:
- A) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerini, duygu ve davranışlarını yükleme sanatıdır. Yukarıdaki dizelerde güneşin ağlaması, rüzgarın feryat etmesi ve denizin hıçkırıklara boğulması, cansız varlıklara insana özgü özelliklerin yüklenmesidir. Bu durum, teşhis sanatının tam karşılığıdır.
- B) İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları konuşturma sanatıdır. Verilen dizelerde cansız varlıklar insan gibi davranıyor ancak konuşmuyorlar. Bu nedenle intak sanatı ağırlıklı olarak kullanılmamıştır.
- C) Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi", "sanki" gibi edatlar kullanılır. Dizelerde doğrudan bir benzetme (örneğin, "Güneş, ağlayan bir çocuk gibiydi") bulunmamaktadır.
- D) Mübalağa (Abartma): Bir durumu veya olayı olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha önemli veya önemsiz gösterme sanatıdır. Dizelerdeki ifadelerde bir abartı hissi olsa da, asıl ve ağırlıklı olan sanat, cansız varlıklara insan özelliklerinin verilmesidir. Yani abartıdan önce gelen ve temel olan sanat teşhistir.
Görüldüğü gibi, her üç dizede de cansız varlıklara (güneş, rüzgar, deniz) insana özgü eylemler (ağlamak, feryat etmek, hıçkırmak) yüklenmiştir. Bu durum, teşhis (kişileştirme) sanatının açık bir örneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
