2. "Yeryüzünde yaşamış en büyük canlı olan mavi balina, aynı zamanda en yüksek ses çıkaran memelidir de."
Bu cümledeki yazım yanlışının düzeltilmiş hali aşağıdakilerden hangisidir?
A) "yaşamış" yerine "yaşayan" yazılmalı
B) "mavi balina" bitişik yazılmalı
C) "memelidir de" ayrı yazılmalı
D) "yeryüzünde" ayrı yazılmalı
Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen cümledeki yazım yanlışını bulup doğru seçeneği işaretlememiz isteniyor. Cümleyi ve seçenekleri dikkatlice inceleyelim:
- Cümle: "Yeryüzünde yaşamış en büyük canlı olan mavi balina, aynı zamanda en yüksek ses çıkaran memelidir de."
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) "yaşamış" yerine "yaşayan" yazılmalı
- "Yaşamış" kelimesi, geçmişte gerçekleşmiş bir durumu ifade eder ve bu cümlede herhangi bir yazım yanlışına yol açmaz. "Yaşayan" kelimesi de kullanılabilirdi ancak "yaşamış" yanlış değildir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) "mavi balina" bitişik yazılmalı
- "Mavi balina" bir hayvan türünün adıdır. Hayvan tür adları genellikle ayrı yazılır. Örneğin, "Van kedisi", "Ankara keçisi", "mavi balina" gibi. Bu nedenle "mavi balina" ifadesinin ayrı yazılması doğrudur. B seçeneği doğru değildir.
- C) "memelidir de" ayrı yazılmalı
- Türkçede "-de / -da" ekinin iki farklı görevi vardır:
- Durum eki (-de / -da): Bulunma anlamı katar ve kelimeye bitişik yazılır (örneğin: evde, okulda).
- Bağlaç olan de / da: Cümleye "bile", "dahi", "ayrıca" gibi anlamlar katar ve her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır (örneğin: Sen de gel, O kitapda güzeldi).
- Cümlemizdeki "memelidir de" ifadesindeki "de", bağlaç görevindedir ve "aynı zamanda" anlamı katmaktadır. Yani "mavi balina, en yüksek ses çıkaran bir memelidir ayrıca" anlamındadır. Bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılmalıdır. Bu nedenle "memelidir de" ifadesinin ayrı yazılması gerekirken, cümlede bitişik yazılmıştır. İşte yazım yanlışı buradadır. C seçeneği doğrudur.
- D) "yeryüzünde" ayrı yazılmalı
- "Yeryüzü" kelimesi, Türk Dil Kurumu'na göre bitişik yazılan birleşik kelimelerden biridir. Bu nedenle "yeryüzünde" ifadesinin bitişik yazılması doğrudur. D seçeneği doğru değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, cümledeki yazım yanlışının "memelidir de" ifadesindeki bağlaç olan "de"nin bitişik yazılması olduğunu görüyoruz. Doğrusu "memelidir de" şeklinde ayrı yazılmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
